Bài giảng nhãn khoa – Đại học Y Hà Nội – 2005

MỤC LỤC

Bài giảng nhãn khoa – Đại học Y Hà Nội – 2005Trang
ĐẠI CƯƠNG VỀ GIẢI PHẪU VÀ SINH LÝ MẮT ………………………………………….1
1. Nhãn cầu ………………………………………………………………………………………………………1
1.1. Vỏ bọc nhãn cầu………………………………………………………………………………………1
1.1.1. Giác mạc …………………………………………………………………………………………1
1.1.2. Củng mạc ………………………………………………………………………………………..2
1.2. Màng mạch ……………………………………………………………………………………………2
1.2.1. Mống mắt ………………………………………………………………………………………..2
1.2.2. Thể mi …………………………………………………………………………………………….3
1.2.3. Hắc mạc ………………………………………………………………………………………….3
1.2.4. Mạch máu và thần kinh của màng bồ đào ……………………………………………4
1.3. Võng mạc ………………………………………………………………………………………………4
1.3.1. Hình thể ………………………………………………………………………………………….4
1.3.2. Cấu trúc …………………………………………………………………………………………..4
1.3.3. Mạch máu của võng mạc ………………………………………………………………….6
1.4. Tiền phòng và hậu phòng …………………………………………………………………………6
1.4.1. Tiền phòng ………………………………………………………………………………………6
1.4.2. Hậu phòng ……………………………………………………………………………………….7
1.5. Các môi trường trong suốt ……………………………………………………………………….7
1.5.1. Thuỷ dịch ………………………………………………………………………………………..7
1.5.2. Thể thuỷ tinh ……………………………………………………………………………………8
1.5.3. Dịch kính ………………………………………………………………………………………..9
2. Các bộ phận bảo vệ nhãn cầu ………………………………………………………………………….9
2.1. Hốc mắt …………………………………………………………………………………………………9
2.1.1. Kích thước ………………………………………………………………………………………9
2.1.2. Các thành của hốc mắt ………………………………………………………………………9
2.1.3. Đáy hốc mắt …………………………………………………………………………………..10
2.1.4. Đỉnh hốc mắt …………………………………………………………………………………11
2.1.5. Các phần tử nằm trong hốc mắt ………………………………………………………..11
2.2. Mi mắt …………………………………………………………………………………………………12
2.2.1. Cấu tạo mi mắt ……………………………………………………………………………….12
2.2.2. Tuần hoàn mi …………………………………………………………………………………12
2.3. Lệ bộ ……………………………………………………………………………………………………13
2.3.1. Bộ phận chế tiết nước mắt ……………………………………………………………….13
2.3.2. Đường dẫn nước mắt ………………………………………………………………………13
3. Đường thần kinh và trung khu thi giác ……………………………………………………………14
3.1. Đường thần kinh thị giác ………………………………………………………………………..14
3.2. Trung khu thị giác ở vỏ não ……………………………………………………………………15
THỊ LỰC VÀ PHƢƠNG PHÁP KHÁM THỊ LỰC ………………………………………..16
1. Góc thị giác …………………………………………………………………………………………………16
2. Bảng thị lực ………………………………………………………………………………………………..17
3. qui ước ghi kết quả thị lực …………………………………………………………………………….18
4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thị lực …………………………………………………………………..18
4
5. Phương pháp đo thị lực …………………………………………………………………………………19
5.1. Đo thị lực xa …………………………………………………………………………………………19
5.3. Đo thị lực với kính lỗ …………………………………………………………………………….20
5.4. Đo thị lực gần ……………………………………………………………………………………….20
NHÃN ÁP ……………………………………………………………………………………………………..21
1. Đại cương …………………………………………………………………………………………………..21
1.1. Định nghĩa ……………………………………………………………………………………………21
1.2. Nhãn áp bình thường …………………………………………………………………………….21
1.3. Vai trò của nhãn áp ………………………………………………………………………………21
2. Sự sản xuất và lưu thông thuỷ dịch ………………………………………………………………..21
2.1. Sự sản xuất thuỷ dịch …………………………………………………………………………….21
2.2. Sự lưu thông thuỷ dịch …………………………………………………………………………..22
2.2.1. Lưu thông qua vùng bè ……………………………………………………………………22
2.2.2. Lưu thông qua màng bồ đào củng mạc ………………………………………………22
3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhãn áp …………………………………………………………………22
3.1.Các yếu tại nhãn cầu ………………………………………………………………………………22
3.1.1. Độ rắn củng mạc …………………………………………………………………………….22
3.1.2. Tuần hoàn của hắc mạc với nhãn áp …………………………………………………22
3.1.3. Dịch kính ………………………………………………………………………………………23
3.1.4. Thể thuỷ tinh ………………………………………………………………………………….23
3.1.5. Trở lưu thuỷ dịch …………………………………………………………………………..23
3.2. Các yếu tố ngoài nhãn cầu ……………………………………………………………………..23
3.2.1. Thần kinh ………………………………………………………………………………………23
3.2.2. Sự thay đổi nhãn áp trong ngày ……………………………………………………….23
3.2.3.Sự thay đổi tư thế ……………………………………………………………………………23
4. Các phương pháp đo nhãn áp ………………………………………………………………………..24
4.1. Phương pháp đo trực tiếp ……………………………………………………………………….24
4.2. Phương pháp đo gián tiếp ………………………………………………………………………24
4.2.1. Ước lượng nhãn áp bằng tay …………………………………………………………….24
4.2.2. Đo bằng nhãn áp kế ………………………………………………………………………..25
4.3. Phương pháp theo dõi nhãn áp ……………………………………………………………….25
THỊ TRƢỜNG ………………………………………………………………………………………………26
1. Định nghĩa ………………………………………………………………………………………………….26
2. Giới hạn thị trường bình thường …………………………………………………………………….26
2.1. Thị trường một mắt ……………………………………………………………………………….26
2.2. Thị trường hai mắt …………………………………………………………………………………26
4. Đường đồng cảm …………………………………………………………………………………………27
5. Thị trường với các test màu ………………………………………………………………………….28
6. Đo thị trường ………………………………………………………………………………………………28
6.1. Phương pháp ước lượng trên lâm sàng …………………………………………………….28
6.2. Phương pháp đo thị trường bằng thị trường kế ………………………………………….28
6.2.1. Các loại thị trường kế ……………………………………………………………………..28
6.2.2. Cấu tạo chung của máy đo thị trường ………………………………………………..28
6.2.3. Cách đo thị trường ………………………………………………………………………….29
6.2.4. Điều kiện đo thị trường ……………………………………………………………………29
5
7. Các tổn hại thị trường thường gặp ………………………………………………………………….29
7.1. Thu hẹp thị trường …………………………………………………………………………………29
7.2. Bán manh …………………………………………………………………………………………….30
7.2.1. Bán manh hai mắt ở hai bên thái dương ……………………………………………30
7.2.2. Bán manh hai mắt ở hai bên phía mũi ……………………………………………….30
7.2.3. Bán manh hai bên phải hoặc trái (bán manh đồng danh hai mắt) ………….30
7.3. Ám điểm ………………………………………………………………………………………………30
NGUYÊN NHÂN MỜ MẮT …………………………………………………………………………..31
1. Những việc cần làm để chẩn đoán trước một trường hợp mờ mắt ……………………..31
2. Các nguyên nhân gây mờ mắt từ từ ………………………………………………………………..31
2.1. Mờ mắt do tật khúc xạ …………………………………………………………………………..31
2.1.1. Cận thị …………………………………………………………………………………………..31
2.1.2. Viễn thị …………………………………………………………………………………………32
2.1.3. Loạn thị …………………………………………………………………………………………33
2.2. Mờ mắt do rối loạn điều tiết ……………………………………………………………………33
2.3. Mờ mắt do các bệnh ở mắt ……………………………………………………………………..33
2.3.1.Bệnh ở phần trước nhãn cầu ……………………………………………………………..33
2.3.2. Bệnh ở phần sau nhãn cầu ……………………………………………………………….34
2.3.3. Lác ……………………………………………………………………………………………….35
3. Các nguyên nhân gây mờ mắt nhanh ………………………………………………………………35
3.1. Mờ mắt do các tổn hại thấy được ở đáy mắt ……………………………………………..35
3.1.1. Tắc động mạch trung tâm võng mạc …………………………………………………35
3.1.2. Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc ……………………………………………………35
3.1.3. Viêm thị thần kinh cấp ……………………………………………………………………35
3.1.4. Bong võng mạc ………………………………………………………………………………36
3.1.5. Bệnh Eales …………………………………………………………………………………….36
3.2. Mờ mắt nhanh do các tổn thương không thấy được ở đáy mắt ……………………36
3.2.1. Bệnh thị thần kinh sau nhãn cầu cấp …………………………………………………36
3.2.2. Mù tâm căn histerie ………………………………………………………………………..37
3.2.3. Mù do vỏ não …………………………………………………………………………………37
NGUYÊN NHÂN ĐỎ MẮT ……………………………………………………………………………38
1. Đại cương …………………………………………………………………………………………………..38
2. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………………..38
2.1. Hoàn cảnh xuất hiện bệnh ………………………………………………………………………38
2.2. Khám hai mắt và so sánh ……………………………………………………………………….38
3. Bệnh học …………………………………………………………………………………………………….38
3.1. Đỏ mắt có cương tụ kết mạc …………………………………………………………………..39
3.1.1. Viêm kết mạc cấp …………………………………………………………………………..39
3.1.2. Xuất huyết dưới kết mạc ………………………………………………………………….39
3.1.3. Đỏ mắt do bức xạ ……………………………………………………………………………39
3.1.4. Viêm kết mạc có mụn phỏng ……………………………………………………………39
3.1.5. Mộng thịt ………………………………………………………………………………………40
3.1.6. Viêm kết giác mạc mùa xuân …………………………………………………………..41
3.2. Đỏ mắt có cương tụ sâu …………………………………………………………………………41
3.2.1. Viêm và viêm loét giác mạc …………………………………………………………….41
6
3.2.2. Viêm mống mắt-thể mi ……………………………………………………………………43
3.2.3. Glôcôm góc đóng cơn cấp (xem phần bệnh học glôcôm). ……………………44
3.3. Đỏ mắt do một số bệnh ở phần phụ cận nhãn cầu ……………………………………..44
3.3.1. Viêm tuyến lệ …………………………………………………………………………………44
3.3.2. Lẹo mi …………………………………………………………………………………………..44
3.3.3. Viêm bao tenon ………………………………………………………………………………44
3.3.4. Viêm thượng củng mạc, viêm củng mạc ……………………………………………44
3.3.5. Viêm tổ chức hốc mắt ……………………………………………………………………..45
3.3.6.Viêm mủ toàn bộ nhãn cầu ……………………………………………………………….45
3.3.7. Viêm tắc tĩnh mạch hốc mắt …………………………………………………………….45
VIÊM KẾT MẠC ………………………………………………………………………………………….47
Triệu chứng chủ quan ………………………………………………………………………………………47
Triệu chứng thực thể ………………………………………………………………………………………..47
1. Viêm kết mạc do vi khuẩn …………………………………………………………………………….48
1.1. Đặc điểm chung ……………………………………………………………………………………48
1.2. Viêm kết mạc cấp do phế cầu …………………………………………………………………49
1.2.1. Triệu chứng ……………………………………………………………………………………49
1.2.2. Điều trị ………………………………………………………………………………………….49
1.3. Viêm kết mạc cấp do lậu cầu …………………………………………………………………49
1.3.1. Viêm kết mạc cấp ở trẻ sơ sinh …………………………………………………………49
1.3.2. Viêm kết mạc cấp do lậu cầu ở trẻ em ………………………………………………49
1.3.3. Viêm kết mạc cấp do lậu cầu ở người lớn ………………………………………….49
1.3.4. Điều trị và phòng bệnh ……………………………………………………………………49
1.4. Viêm kết mạc cấp do bạch hầu ……………………………………………………………….50
1.4.1. Hình thái bạch hầu ………………………………………………………………………….50
1.4.2. Hình thái tơ huyết …………………………………………………………………………..50
1.4.3. Hình thái thể dịch …………………………………………………………………………..50
1.4.4. Chẩn đoán xác định ………………………………………………………………………..50
1.4.5. Chẩn đoán phân biệt ……………………………………………………………………….51
1.4.6. Điều trị ………………………………………………………………………………………….51
2. Viêm kết mạc do virut ………………………………………………………………………………….51
2.1.Viêm kết mạc do adenovirut ……………………………………………………………………51
2.1.1. Viêm kết mạc kèm sốt, viêm họng, hạch ……………………………………………51
2.1.2. Viêm kết giác mạc thành dịch ………………………………………………………….51
2.1.3. Phòng bệnh và điều trị …………………………………………………………………….52
2.2. Viêm kết mạc do Enterovirut ………………………………………………………………….52
2.3. Viêm kết mạc do Molluscum contagiosum ………………………………………………52
2.4. Viêm kết mạc do virut herpes …………………………………………………………………52
3. Viêm kết mạc cấp do Chlamydia ……………………………………………………………………52
3.1. Viêm kết mạc do Chlamydia ở người lớn (viêm kết mạc thể vùi) ………………..52
3.2. Viêm kết mạc do Chlamydia ở trẻ sơ sinh ………………………………………………..53
4. Viêm kết mạc mạn tính có hột ……………………………………………………………………….53
5. Viêm kết mạc dị ứng ……………………………………………………………………………………53
5.1. Viêm kết mạc mẫn cảm ……………………………………………………………………..53
5.2. Viêm kết mạc và viêm da tiếp xúc ………………………………………………………54
5.3. Viêm kết mạc do vi sinh vật ……………………………………………………………….54
7
5.4. Viêm kết giác mạc có mụn phỏng ……………………………………………………….54
5.5. Viêm kết mạc mùa xuân …………………………………………………………………….54
6. Nguyên tắc phòng bệnh ………………………………………………………………………………..55
BỆNH MẮT HỘT ………………………………………………………………………………………….56
1. Tình hình chung về bệnh mắt hột …………………………………………………………………..56
1.1. Trên thế giới …………………………………………………………………………………….56
1.2. Tình hình bệnh mắt hột ở Việt Nam …………………………………………………….56
2. định nghĩa …………………………………………………………………………………………………..57
3. lâm sàng ……………………………………………………………………………………………………..57
3.1. Các tổn thương cơ bản của bệnh mắt hột ………………………………………………….57
3.1.1. Các tổn thương cơ bản của bệnh mắt hột trên kết mạc ……………………….57
3.1.2. Các tổn thương cơ bản của bệnh mắt hột trên giác mạc ……………………….58
3.2 Các giai đoạn của bệnh mắt hột ……………………………………………………………….59
4. Phân loại …………………………………………………………………………………………………….60
4.1. Mục đích ……………………………………………………………………………………………..60
4.2. Bảng phân loại ……………………………………………………………………………………..60
5. Tiến triển và biến chứng của bệnh mắt hột ……………………………………………………..61
5.1. Tiến triển ……………………………………………………………………………………………..61
5.2. Cỏc biến chứng của bệnh mắt hột ……………………………………………………………61
6. Chẩn đoán bệnh mắt hột ……………………………………………………………………………….62
6.1. Tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng ………………………………………………………………62
6.2. Cận lõm sàng ………………………………………………………………………………………..62
6.3. Chẩn đoán phân biệt ………………………………………………………………………………63
7. Nguyên nhân và dịch tễ học bệnh mắt hột. ………………………………………………………63
7.1. Tác nhân mắt hột …………………………………………………………………………………..63
7.2. Dịch tễ học bệnh mắt hột ……………………………………………………………………….64
7.2.1. Cách lây truyền bệnh mắt hột …………………………………………………………..64
8. Điều trị và phòng bệnh mắt hột ……………………………………………………………………..65
8.1. Điều trị bệnh mắt hột bằng thuốc …………………………………………………………….65
8.2. Đường lối và phương pháp phũng chống bệnh mắt hột trong y tế cộng đồng 66
8.2.1. Đối tượng bệnh mắt hột trong y tế cộng đồng …………………………………….66
8.2.2. Phát hiện bệnh mắt hột lưu địa …………………………………………………………66
8.2.3. Lập kế hoạch điều trị và dự phũng ……………………………………………………66
8.2.4. Tuyên truyền-giáo dục phòng chống bệnh mắt hột ở cộng đồng …………..67
VIÊM LOÉT GIÁC MẠC ……………………………………………………………………………..68
1. Định nghĩa …………………………………………………………………………………………………68
2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ ……………………………………………………………….68
2.1. Nguyên nhân gây bệnh …………………………………………………………………………..68
2.1.1. Nguyên nhân gây viêm giác mạc ………………………………………………………68
2.1.2. Viêm loét giác mạc …………………………………………………………………………68
2.2. Các yếu tố nguy cơ gây viêm loét giác mạc ……………………………………………..69
2.3. Dịch tễ học …………………………………………………………………………………………..69
3. Lâm sàng …………………………………………………………………………………………………….69
3.1. Viêm giác mạc ………………………………………………………………………………………69
3.1.1. Triệu chứng ……………………………………………………………………………………69
8
3.2. Viêm loét giác mạc ……………………………………………………………………………….72
4. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………………..73
4.1. Ở cộng đồng …………………………………………………………………………………………73
4.2. Ở bệnh viện chuyên khoa ……………………………………………………………………….73
5. Nguyên tắc điều trị ………………………………………………………………………………………73
5.1. Ở cộng đồng …………………………………………………………………………………………73
5.2. Ở bệnh viện chuyên khoa ……………………………………………………………………….74
5.2.1. Điều trị nội khoa …………………………………………………………………………….74
5.2.1. Điều trị ngoại khoa …………………………………………………………………………74
6. Phòng bệnh …………………………………………………………………………………………………74
BỆNH ĐỤC THỂ THUỶ TINH ……………………………………………………………………..76
1. Định nghĩa ………………………………………………………………………………………………….76
2. Các nguyên nhân gây đục thể thuỷ tinh …………………………………………………………76
2.1. Đục thể thuỷ tinh bẩm sinh, đục thể thuỷ tinh ở trẻ em. ……………………………..76
2.2. Đục thể thuỷ tinh do tuổi già …………………………………………………………………..77
2.3. Đục thể thuỷ tinh do chấn thương ……………………………………………………………79
2.3.1. Đục thể thuỷ tinh sau chấn thương đụng dập ……………………………………..79
2.3.2. Đục thể thuỷ tinh sau chấn thương xuyờn ………………………………………….79
2.3.3. Đục thể thuỷ tinh do bức xạ ……………………………………………………………..79
2.3.4. Đục thể thuỷ tinh do hoỏ chất …………………………………………………………..79
2.4. Đục thể thuỷ tinh bệnh lý ……………………………………………………………………….80
3. Khám bệnh nhân đục thể thuỷ tinh …………………………………………………………………81
3.1. Khai thỏc bệnh sử ………………………………………………………………………………….81
3.2. Khỏm bệnh nhõn đục thể thuỷ tinh ………………………………………………………….81
4. Nguyên tắc điều trị đục thể thủy tinh ……………………………………………………………82
4.1. Điều trị đục thể thuỷ tinh bằng thuốc ……………………………………………………….82
4.2. Điều trị đục thể thuỷ tinh bằng phẫu thuật ………………………………………………..82
4.2.1. Đánh giá trước mổ ………………………………………………………………………….82
4.2.2. Cỏc phương phỏp mổ đục thể thuỷ tinh …………………………………………….83
5. Đề phòng một số nguyên nhân gây đục thể thuỷ tinh ……………………………………….83
VIÊM MÀNG BỒ ĐÀO …………………………………………………………………………………84
1. Khái niệm và phân loại bệnh viêm màng bồ đào ……………………………………………..84
1.1. Định nghĩa ……………………………………………………………………………………………84
1.2. Phân loại viêm màng bồ đào …………………………………………………………………..84
1.2.2. Phân loại theo nguyên nhân ……………………………………………………………..84
1.2.2. Phân loại theo tiến triển của bệnh ……………………………………………………..84
1.2.3. Theo tổn thương giải phẫu bệnh ……………………………………………………….84
1.2.4. Phân loại theo vị trí giải phẫu …………………………………………………………..85
2. Sinh lý bệnh viêm màng bồ đào …………………………………………………………………….85
3. Triệu chứng của viêm màng bồ đào ……………………………………………………………….85
3.1. Viêm mống mắt-thể mi ………………………………………………………………………….85
3.1.1. Triệu chứng chủ quan ……………………………………………………………………..85
3.1.2. Triệu chứng khách quan ………………………………………………………………….85
3.2. Viờm màng bồ đào trung gian (viêm pars-plana) ………………………………………88
3.2.1. Triệu chứng chủ quan ……………………………………………………………………..88
9
3.2.2. Triệu chứng khách quan ………………………………………………………………….88
3.3. Viêm hắc mạc ……………………………………………………………………………………….88
3.3.1. Triệu chứng chủ quan ……………………………………………………………………..88
3.3.2. Triệu chứng thực thể ……………………………………………………………………….89
4. Triệu chứng cận lâm sàng ……………………………………………………………………………..89
4.1. Xét nghiệm sinh hoá ……………………………………………………………………………..89
4.2. Siêu âm ………………………………………………………………………………………………..89
4.3. Đo điện nhón cầu ………………………………………………………………………………….89
4.4. Chụp huỳnh quang đáy mắt ……………………………………………………………………89
5. Chẩn đoán phân biệt …………………………………………………………………………………….89
5.1. Glôcôm góc đóng cơn cấp ………………………………………………………………………89
5.2. Bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch …………………………………………………90
6. Biến chứng của viêm màng bồ đào ………………………………………………………………..90
7. Điều trị ……………………………………………………………………………………………………….90
7.1. Điều trị nội khoa …………………………………………………………………………………..90
7.1.1. Điều trị theo nguyên nhân bằng thuốc đặc hiệu ………………………………….91
7.1.2. Thuốc làm giãn đồng tử và liệt thể mi ……………………………………………….91
7.1.3. Thuốc chống viêm ………………………………………………………………………….91
7.1.4. Thuốc ức chế miễn dịch …………………………………………………………………..91
7.2. Phẫu thuật …………………………………………………………………………………………….91
BỆNH GLÔCÔM ………………………………………………………………………………………….92
1. Đại cương ……………………………………………………………………………………………………92
1.1. Định nghĩa ……………………………………………………………………………………………92
1.2. Dịch tễ học ………………………………………………………………………………………….92
1.3. Cơ chế bệnh sinh …………………………………………………………………………………..93
1.3.1. Cơ chế bệnh sinh trong bệnh Glôcôm góc đóng nguyên phát ………………93
1.3.2. Cơ chế bệnh sinh trong Glôcôm góc mở nguyên phát …………………………93
2. Triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán……………………………………………………………………93
2.1. Triệu chứng lâm sàng …………………………………………………………………………….93
2.1.1. Glôcôm góc đóng nguyên phát …………………………………………………………93
2.1.2. Glôcôm góc mở ……………………………………………………………………………..95
2.2. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………….96
2.2.1. Chẩn đoán xác định ………………………………………………………………………..96
2.2.2. Chẩn đoán hình thái ………………………………………………………………………..96
2.2.3. Chẩn đoán phân biệt ……………………………………………………………………….96
3. Điều trị ……………………………………………………………………………………………………….97
3.1. Glôcôm góc đóng ………………………………………………………………………………….97
3.1.1. Nguyên tắc …………………………………………………………………………………….97
3.1.2. Các phương pháp điều trị ………………………………………………………………..97
3.2. Glôcôm góc mở …………………………………………………………………………………….98
3.2.1. Nguyên tắc điều trị ………………………………………………………………………..98
3.2.3. Các phương pháp điều trị ………………………………………………………………..98
4. Phòng bệnh …………………………………………………………………………………………………99
4.1. Phát hiện sớm Glôcôm …………………………………………………………………………..99
4.1.1. Đối tượng cần thiết được phát hiện sớm Glôcôm ………………………………..99
4.1.2. Phương pháp phát hiện sớm Glôcôm ………………………………………………..99
10
4.1.3. Cách đánh giá kết quả ……………………………………………………………………100
4.1.4. Một số phuơng pháp góp phần phát hiện sớm bệnh glôcôm ……………….100
4.2. Phòng bệnh ………………………………………………………………………………………..100
4.1.2. Một số nguyên nhân gây bệnh Glôcôm thứ phát ……………………………….100
4.2.2. Một số điều cần tuyên truyền tại cộng đồng ……………………………………..101
CHẤN THƢƠNG MẮT ………………………………………………………………………………102
1. Đại cương …………………………………………………………………………………………………102
2. Hoàn cảnh phát sinh ………………………………………………………………………………….102
3. Phân loại …………………………………………………………………………………………………..102
4. Chấn thương đụng dập mắt …………………………………………………………………………102
4.1. Tổn thương mi mắt và kết mạc ……………………………………………………………..103
4.1.1. Tụ máu mi mắt ……………………………………………………………………………..103
4.1.2. Tràn khí dưới da mi và kết mạc ………………………………………………………103
4.1.3. Sụp mi …………………………………………………………………………………………103
4.2. Vỡ xương hốc mắt ………………………………………………………………………………102
4.2.1. Vỡ thành trên ……………………………………………………………………………….104
4.2.2. Vỡ thành dưới ……………………………………………………………………………..104
4.3. Tổn thương của nhãn cầu ……………………………………………………………………..104
4.3.1. Đụng dập giác mạc ……………………………………………………………………….104
4.3.2. Xuất huyết tiền phòng ……………………………………………………………………104
4.3.3. Đụng dập mống mắt – thể mi ………………………………………………………….105
4.3.4. Di lệch thể thủy tinh ……………………………………………………………………..106
4.3.5. Xuất huyết dịch kính ……………………………………………………………………..106
4.3.6. Tổn thương võng mạc ……………………………………………………………………107
4.3.7. Vỡ củng mạc ………………………………………………………………………………..107
4.3.8. Những tổn thương muộn ………………………………………………………………..107
5. Vết thương mắt ………………………………………………………………………………………….107
5.1. Vết thương nông ………………………………………………………………………………….107
5.1.1. Rách kết mạc ……………………………………………………………………………….108
5.1.2. Rách lớp giác mạc ………………………………………………………………………..108
5.1.3. Dị vật giác mạc …………………………………………………………………………….108
5.1.4. Rách lớp củng mạc ……………………………………………………………………….108
5.2. Vết thương xuyên thủng nhãn cầu …………………………………………………………108
5.2.1. Tổn hại giác mạc, củng mạc ………………………………………………………….108
5.2.2. Ttiền phòng ………………………………………………………………………………….109
5.2.3. Mống mắt …………………………………………………………………………………….109
5.2.4. Thể thủy tinh ………………………………………………………………………………..109
6.2.5. Dị vật nội nhãn …………………………………………………………………………….110
6.3. Vết thương mi mắt ………………………………………………………………………………110
7. Phòng bệnh ……………………………………………………………………………………………….110
BỎNG MẮT ………………………………………………………………………………………………..112
1. Tác nhân gây bỏng ……………………………………………………………………………………..112
1.1. Bỏng nóng ………………………………………………………………………………………….112
1.3. Bỏng do bức xạ …………………………………………………………………………………..112
1.2. Bỏng hoá chất ……………………………………………………………………………………..112
11
2. Lâm sàng …………………………………………………………………………………………………..113
2.1. Bỏng nóng ………………………………………………………………………………………….113
2.2. Bỏng mắt do bức xạ …………………………………………………………………………….113
2.2.1. Bỏng mắt do những bức xạ ion hoá …………………………………………………113
2.2.2. Bỏng mắt do tia laser …………………………………………………………………….113
2.2.3. Bỏng mắt do tia cực tím (tia tử ngoại) ……………………………………………..113
2.3. Bỏng mắt do hoá chất …………………………………………………………………………..114
2.3.1. Triệu chứng cơ năng ……………………………………………………………………..114
2.3.2. Triệu chứng thực thể ……………………………………………………………………..114
3. Tiến triển và biến chứng ……………………………………………………………………………..115
3.1. Tiến triển ……………………………………………………………………………………………115
3.2. Biến chứng của bỏng mắt ……………………………………………………………………..115
3.3. Di chứng của bỏng mắt ………………………………………………………………………..116
4. Phân loại bỏng mắt …………………………………………………………………………………….116
4.1. Theo tác nhân gây bỏng ……………………………………………………………………….116
4.2. Theo mức độ tổn thương kết giác mạc ……………………………………………………116
5. Điều trị bỏng mắt ……………………………………………………………………………………….117
5.1. Nguyên tắc chung ………………………………………………………………………………..117
5.2. Xử trí sơ cứu ………………………………………………………………………………………117
5.3. Xử trí tại chuyên khoa mắt ……………………………………………………………………117
5.4. Phẫu thuật cấp cứu ………………………………………………………………………………118
5.5. Điều trị biến chứng và di chứng bỏng mắt ………………………………………………118
5.5.1. Biến chứng …………………………………………………………………………………..118
5.5.2. Di chứng ……………………………………………………………………………………..118
6. Phòng bệnh ……………………………………………………………………………………………….119
THUỐC VÀ ĐIỀU TRỊ TRONG NHÃN KHOA …………………………………………..120
1. các phương pháp điều trị tại mắt ………………………………………………………………..120
1.1. Tra thuốc tại mắt …………………………………………………………………………………120
1.1.1. Thuốc nước ………………………………………………………………………………….120
1.1.2. Thuốc mỡ …………………………………………………………………………………….121
1.2. Đặt thuốc tại mắt …………………………………………………………………………………121
1.3. Tiêm thuốc tại mắt ………………………………………………………………………………121
1.3.1. Tiêm dưới kết mạc ……………………………………………………………………….121
1.3.2. Tiêm dưới bao Tenon …………………………………………………………………..122
1.3.3. Tiêm sau nhãn cầu ……………………………………………………………………….122
1.3.4. Tiêm cạnh nhãn cầu ……………………………………………………………………..122
1.3.5. Tiêm trong tiền phòng …………………………………………………………………..123
1.3.6. Tiêm trong dịch kính …………………………………………………………………….123
1.4. Điện di (iontophoresis) ………………………………………………………………………..123
1.5. Rửa mắt liên tục ………………………………………………………………………………….123
2. Các thuốc tra mắt thường dùng …………………………………………………………………..123
2.1. Thuốc gây tê tại chỗ …………………………………………………………………………….123
2.2. Thuốc sát trùng ……………………………………………………………………………………124
2.3. Thuốc kháng sinh ……………………………………………………………………………….124
2.4. Thuốc chống nấm ……………………………………………………………………………….125
2.5. Thuốc chống vi rút ……………………………………………………………………………..125
12
2.6. Thuốc chống viêm ……………………………………………………………………………….126
2.6.1. Thuốc chống viêm steroid ……………………………………………………………..126
2.6.2. Thuốc chống viêm không steroid ……………………………………………………127
2.7. Thuốc giảm cương tụ, co mạch và chống dị ứng …………………………………….127
2.8. Thuốc làm giãn đồng tử và liệt thể mi ……………………………………………………128
2.9. Thuốc điều trị bệnh glôcôm ………………………………………………………………….128
2.9.1. Thuốc giống phó giao cảm …………………………………………………………….129
2.9.2. Thuốc giống giao cảm …………………………………………………………………..129
2.9.3. Thuốc phong bế beta ……………………………………………………………………..129
2.9.4. Thuốc ức chế anhydraza carbonic …………………………………………………..129
2.9.5. Thuốc tương tự prostaglandin …………………………………………………………130
2.10. Nước mắt nhân tạo …………………………………………………………………………….130
2.11. Thuốc giúp cho sự liền sẹo giác mạc …………………………………………………..130
2.12. Thuốc nhuộm dùng cho chẩn đoán ………………………………………………………130
3. Tác dụng phụ tại mắt của một số thuốc điều trị bệnh toàn thân ………………………..131
3.1. Thuốc điều trị bệnh tim mạch ………………………………………………………………131
3.2 Thuốc điều trị bệnh thần kinh ……………………………………………………………….131
3.3. Thuốc điều trị sốt rét ……………………………………………………………………………131
3.4. Thuốc điều trị lao ………………………………………………………………………………..132
2.5. Thuốc điều trị bệnh khớp ……………………………………………………………………..132
BỆNH MẮT LIÊN QUAN VỚI BỆNH TOÀN THÂN …………………………………..133
1. bệnh nhiễm trùng ………………………………………………………………………………………133
1.1 Bệnh lao ……………………………………………………………………………………………..133
1.2 Bệnh giang mai ……………………………………………………………………………………134
1.3. Bệnh sarcoit (sarcoidosis) …………………………………………………………………….135
1.4. Bệnh toxoplasma (toxoplasmosis) …………………………………………………………136
1.5 Bệnh nấm Candida (candidiasis) …………………………………………………………….137
2. bệnh vi rút …………………………………………………………………………………………………138
2.1. Bệnh herpes ………………………………………………………………………………………..138
2.2. Bệnh zona …………………………………………………………………………………………..139
2.3. Bệnh AIDS (hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải) ……………………………140
3. bệnh tim mạch …………………………………………………………………………………………..141
3.1. Bệnh võng mạc do cao huyết áp ……………………………………………………………141
3.2. Các bệnh tim mạch khác ………………………………………………………………………143
4. bệnh máu …………………………………………………………………………………………………..144
4.1. Các bệnh hồng cầu ………………………………………………………………………………144
4.2. Các bệnh bạch cầu ……………………………………………………………………………….144
4.3. Bệnh của dòng tiểu cầu ………………………………………………………………………..145
4.4. Tăng độ quánh của máu ……………………………………………………………………….145
5. bệnh nội tiết ………………………………………………………………………………………………146
5.1 Bệnh đái tháo đường …………………………………………………………………………….146
5.1.1. Bệnh võng mạc đái tháo đường chưa có tăng sinh …………………………….146
5.1.2. Bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh ………………………………………..147
5.2. Bệnh Basedow ……………………………………………………………………………………147
6. bệnh dị ứng-miễn dịch ………………………………………………………………………………..148
6.1. Hội chứng Stevens-Johnson (ban đỏ đa dạng) …………………………………………149
13
6.2. Hội chứng Lyell (bong biểu bì hoại tử) ………………………………………………….149
7. bệnh tự miễn ……………………………………………………………………………………………..149
7.1. Bệnh nhược cơ ……………………………………………………………………………………150
7.2. Hội chứng Vogt-Koyanagi-Harada ………………………………………………………..150
7.3. Bệnh luput ban đỏ hệ thống ………………………………………………………………….151
7.4. Bệnh viêm khớp dạng thấp …………………………………………………………………..151
7.5. Bệnh viêm khớp dạng thấp của thiếu niên (bệnh Still) ……………………………..151
7.6. Bệnh viêm cứng khớp sống …………………………………………………………………..151
7.7. Bệnh Behỗet ……………………………………………………………………………………….151
7.8. Bệnh Reiter …………………………………………………………………………………………152
7.9. Hội chứng Sjửgren ………………………………………………………………………………152
8. Bệnh thần kinh …………………………………………………………………………………………..152
8.1. Thị thần kinh ………………………………………………………………………………………152
8.2. Giao thoa thị giác ………………………………………………………………………………..153
8.3. Đường thị giác sau giao thoa ………………………………………………………………..154
8.4. Tổn hại đồng tử …………………………………………………………………………………..155
8.4.1. Hội chứng Claude-Bernard-Horner …………………………………………………155
8.4.2. Đồng tử Argyll Robertson ……………………………………………………………..155
MỘT SỐ BỆNH MẮT TRẺ EM …………………………………………………………………..156
1. Bệnh glôcôm bẩm sinh ……………………………………………………………………………….156
1.1 Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………..156
1.2. Chẩn đoán phân biệt ……………………………………………………………………………158
1.3. Bệnh sinh …………………………………………………………………………………………..158
1.4. Một số hình thái glôcôm bẩm sinh đặc biệt ……………………………………………158
1.5. Điều trị ……………………………………………………………………………………………..159
2. Bệnh ung thư võng mạc ………………………………………………………………………………160
2.1. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………..160
2.2. Chẩn đoán phân biệt ……………………………………………………………………………161
2.3. Điều trị ……………………………………………………………………………………………..162
3. Bệnh đục thể thủy tinh ………………………………………………………………………………..162
3.1. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………..162
3.2. Chẩn đoán phân biệt …………………………………………………………………………….162
3.3. Các hình thái ………………………………………………………………………………………163
3.4. Bệnh căn …………………………………………………………………………………………….163
3.5. Điều trị ………………………………………………………………………………………………163
4. Bệnh lác mắt ở trẻ em …………………………………………………………………………………164
4.1. Khám lác ……………………………………………………………………………………………164
4.2. Các hình thái lác…………………………………………………………………………………..165
4.2.1. Lác trong………………………………………………………………………………………165
4.2.2. Lác ngoài …………………………………………………………………………………….166
4.2.3. Một số hình thái lác đặc biệt……………………………………………………………166
5. Bệnh võng mạc trẻ đẻ non …………………………………………………………………………..166
5.1. Bệnh sinh ……………………………………………………………………………………………166
5.2. Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………..167
5.3. Chẩn đoán phân biệt …………………………………………………………………………….168
5.4. Điều trị ………………………………………………………………………………………………168
14
TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………………………………….169
CÂU HỎI TỰ LƯỢNG GIÁ……………………………………………………………………………171

TẢI MIỄN PHÍ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *