Đánh giá sơ bộ sự chấp nhận của cộng đồng với việc hiến ghép mô, tạng sau khi Luật Hiến ghép mô, bộ phận cơ thể người
Đánh giá sơ bộ sự chấp nhận của cộng đồng với việc hiến ghép mô, tạng sau khi Luật Hiến ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác được triển khai
PHAN HỒNG VÂN – Viện Chiến lược và Chính sách Y tế
TÓM TẮT
Mục tiêu: (1) Đánh giá sơ bộ sự chấp nhận của cộng đồng với việc hiến ghép mô, tạng sau khi Luật hiến, lấy, ghép mô, BPCT được triển khai (2007 – 2011); (2) Tìm hiểu các yếu tố liên quan đến sự chấp nhận của cộng đồng với việc hiến ghép mô, tạng.
Phương pháp: (1) Phân tích số liệu thứ cấp; (2) Phỏng vấn sâu một số đối tượng liên quan như đại diện cơ quan quản lý, nhà cung ứng dịch vụ ghép, người hiến, người nhận, người đăng ký hiến, người dân. Nghiên cứu tiến hành tại Hà Nội từ tháng 3-5/2011.
Kết quả: Số người hiến tạng sống tăng hơn so với trước khi có Luật và có thêm các trường hợp hiến thận sống không cùng huyết thống. Đã có những trường hợp hiến tạng chết não đầu tiên. Vẫn còn nhiều yếu tố chi phối dẫn đến sự chấp nhận của cộng đồng với việc hiến ghép chưa có thay đổi đáng kể so với trước khi Luật ra đời. Đặc biệt, quan niệm tâm linh truyền thống “chết phải toàn thây” vẫn ăn sâu trong tiềm thức người Việt Nam là rào cản lớn nhất với việc hiến ghép. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến nguồn cung mô, tạng hiện nay là thiếu sự đồng ý của thân nhân bệnh nhân chết não và chưa có qui trình tổ chức hoàn chỉnh. Bên cạnh đó, các thủ tục hiến tạng sống chưa chặt chẽ làm xuất hiện tình trạng thương mại hóa việc cho nhậntạng sống và các thủ tục hiến tạng chết não chưa cụ thể gây khó khăn cho việc vận động hiến tạng chết não trong các bệnh viện.
Khuyến nghị: (1) Cần có một chiến dịch tuyên truyền lâu dài, đi vào chiều sâu với các nội dung phù hợp để nâng cao nhận thức và sự chấp nhận của người dân với việc hiến ghép mô, tạng; (2) Đưa Trung tâm điều phối hiến ghép quốc gia vào hoạt động cùng với việc hoàn thiện qui trình tổ chức hiến ghép; (3)Tiếp tục hoàn thiện các qui định pháp lý về hiến tạng khi sống và hiến mô, tạng chết não. Cần có qui định cụ thể về việc tiếp cận thông tin của các đối tượng cho và nhận mô, tạng cho mục đích nghiên cứu khoa học.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (2010), Báo cáo tổng hợp kết quả khoa học công nghệ đề tài Chương trình KHCN cấp nhà nước KC10/06-10 “Nghiên cứu triển khai ghép gan, thận lấy từ người cho chết não”, Hà Nội.
2. Học viện Quân Y (2010), Báo cáo tổng hợp kết quả khoa học công nghệ đề tài Chương trình KHCN cấp nhà nước KC10/06-10 “Nghiên cứu triển khai ghép tim trên người lấy từ
người cho chết não”, Hà Nội.
3. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam (2011), Báo cáo Đánh giá kết quả 3 năm triển khai dự án “Truyền thông vận động hiến giác mạc” tại 10 tỉnh, Hà Nội.
4. Lê Trung Hải (2009), Ghép tạng. Một số kiến thức chuyên ngành và qui trình kỹ thuật, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội
5. Ngân hàng Mắt, Bệnh viện Mắt Trung ương (2010), Báo cáo Tổng kết Dự án Ngân hàng Mắt, Hà Nội.
6. Nhân dân (2/3/2011), Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim đầu tiên, Hà Nội.
7. Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2006), Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, Hà Nội.
8. Tuổi trẻ (17/4/2011), Một người nằm xuống, bốn người hồi sinh, TP Hồ Chí Minh.
9. Tuổi trẻ (18/4/2011), Hiến tạng: khó đưa luật vào cuộc sống, TP Hồ Chí Minh
Hy vọng sẽ giúp ích cho các bạn, cũng như mở ra con đường nghiên cứu, tiếp cận được luồng thông tin hữu ích và chính xác nhất