Đánh giá tác dụng điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ bằng phương pháp xoa bóp bấm huyệt

Đánh giá tác dụng điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ bằng phương pháp xoa bóp bấm huyệt

ĐẶT VẤN ĐỀ 

Thoái hóa khớp (còn gọi là hư khớp) là những bệnh của khớp và cột sống mạn tính, với triệu chứng đau và biến dạng, không có dấu hiệu viêm. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa của sụn khớp và đĩa đệm (ở cột sống), những thay đổi ở phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch. Nguyên nhân chính của bệnh là quá trình lão hóa và tình trạng chịu áp lực quá tải kéo dài của sụn khớp (và đĩa đệm) [1],[2],[3],[4],[5]. 

Thoái hóa cột sống cổ (THCSC – Cervical spondylosis) đứng hàng thứ hai (sau thoái hóa cột sống thắt lưng 31%) và chiếm 14% trong các bệnh thoái hóa khớp. Biểu hiện lâm sàng của THCSC rất đa dạng do cấu tạo giải phẫu và sự liên quan tới nhiều thành phần mạch máu, thần kinh. Đau vai gáy là triệu chứng thường gặp và là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh nhân khó chịu phải đi khám [1],[2],[3],[5]. Hiện nay, THCSC không chỉ phổ biến ở những người cao tuổi mà còn hay gặp ở người trong độ tuổi lao động. Nguyên nhân là do cuộc sống tĩnh tại và liên quan tới tư thế lao động như: ngồi, cúi cổ lâu hoặc động tác đơn điệu lặp đi lặp lại của đầu, đòi hỏi sự thích nghi và sự chịu đựng của cột sống cổ. Bệnh THCSC không chỉ gây khó chịu cho bệnh nhân, giảm năng suất lao động mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống. Vì vậy, THCSC đang là vấn đề thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các thầy thuốc [1],[2],[6],[7]. Việc điều trị thoái hóa khớp nói chung và THCSC nói riêng, chủ yếu là điều trị triệu chứng và phục hồi chức năng; kết hợp điều trị nội khoa, ngoại khoa và vật lý trị liệu. Y học hiện đại (YHHĐ) chủ yếu sử dụng các nhóm thuốc giảm đau chống viêm không steroid, steroid, thuốc giãn cơ; kết hợp chiếu tia hồng ngoại, sóng siêu âm, sóng điện từ, kéo giãn cột sống cổ… để điều trị. Việc điều trị phẫu thuật thường được cân nhắc khi điều trị nội khoa không có kết quả hoặc chèn ép thần kinh nhiều thể hiện trên lâm sàng và/hoặc chẩn đoán hình ảnh [3],[6]. 

Trong Y học cổ truyền (YHCT), thoái hóa khớp được xếp vào chứng Tý, đau vai gáy do THCSC thuộc chứng Kiên tý. Việc điều trị đau vai gáy do THCSC 

XBBH là một phương pháp dễ thực hiện ,ít xảy ra tai biến được ứng dụng ở nước ta từ nhiều năm trước. Hiện nay, phương pháp này đang được sử dụng nhiều tại các cơ sở y tế trong điều trị THCSC, với ưu điểm giá thành phù hợp với nhiều bệnh nhân, không yêu cầu các thiết bị hiện đại… Tuy nhiên chưa có một công trình nghiên cứu nào đánh giá tác dụng điều trị của phương phápXBBH một cách hệ thống trong điều trị đau vai gáy do THCSC bằng phương pháp can thiệp trên lâm sàng. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài nhằm hai mục tiêu: 

Đánh giá tác dụng điều trị đau vai gáy do thoái hoá cột sống cổ (thể phong hàn thấp tý) bằng phương pháp XBBH Mô tả 1 số tác dụng không mong muốn của phương pháp XBBH. 

MỤC LỤC 

ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………….. 1 

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU……………………………………………….. 3 

1.1. Quan niệm về thoái hóa cột sống cổ theo Y học hiện đại…………………. 3 

1.1.1. Khái niệm ……………………………………………………………………………. 3 

1.1.2. Sơ lược về cấu tạo giải phẫu và chức năng của cột sống cổ ……….. 3 

1.1.3. Quan niệm về thoái hóa cột sống cổ theo Y học cổ truyền ………. 10 

1.2. Xoa bóp bấm huyệt …………………………………………………………………… 13 

1.2.1. Khái Niệm cơ bản về xoa bóp bấm huyệt ………………………………. 13 

1.2.2.Cơ chế tác dụng…………………………………………………………………… 13 

1.2.3.Thủ Thuật XBBH trong điều trị đau vai gáy do THCS cổ ……….. 16 

1.3. Tình hình nghiên cứu về điều trị thoái hóa cột sống cổ trên thế giới và 

Việt Nam ………………………………………………………………………………… 17 

1.3.1. Trên thế giới ………………………………………………………………………. 17 

1.3.2. Tại Việt Nam ……………………………………………………………………… 18 

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……… 20 

2.1. Đối tượng nghiên cứu ……………………………………………………………….. 20 

2.1.1. Tiêu chuẩn Đối tượng nghiên cứu ……………………………………….. 20 

2.1.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân theo YHHĐ ……………………………….. 20 

2.1.3. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân theo YHCT ……………………………….. 20 

2.1.4. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân ……………………………………………… 20 

2.2. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………… 20 

2.2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ………………………………………… 20 

2.2.2. Thiết kế nghiên cứu…………………………………………………………….. 21 

2.2.3. Quy trình nghiên cứu ………………………………………………………….. 21 

2.2.4. Theo dõi và đánh giá …………………………………………………………… 23 

2.2.5. Chỉ tiêu theo dõi …………………………………………………………………. 23 

2.3. Phương pháp xử lý số liệu………………………………………………………….. 27 

2.4. Đạo đức trong nghiên cứu ………………………………………………………….. 28 

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU …………………………………………… 29 

3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu ………………………………….. 29 

3.1.1. Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi ……………………………………….. 29 

3.1.2. Đặc điểm cận lâm sàng ……………………………………………………….. 30 

3.2. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu trước và sau điều trị .. 31 

3.2.1. Hiệu quả giảm đau theo vị trí trước và sau điều trị …………………. 31 

3.2.2. Hiệu quả cải thiện các triệu chứng lâm sàng sau điều trị …………. 32 

3.2.3. Hiệu quả giảm đau theo thang điểm VAS ……………………………… 33 

3.2.4. Mức độ cải thiện tầm vận động cột sống cổ tại các thời điểm điều trị… 34 

3.4. Tác dụng không mong muốn XBBH …………………………………………… 38 

3.4.1. Sự thay đổi mạch, huyết áp hai nhóm trước và sau điều trị………. 38 

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN …………………………………………………………………. 39 

4.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân ………………………………………………….. 39 

4.1.1. Tuổi ………………………………………………………………………………….. 39 

4.1.2. Giới…………………………………………………………………………………… 39 

4.1.3. Thời gian mắc bệnh…………………………………………………………….. 40 

4.1.4. Hình ảnh Xquang cột sống cổ ………………………………………………. 40 

4.2. Đặc điểm lâm sàng trước và sau điều trị ………………………………………. 41 

4.2.1. Hiệu quả theo vị trí đau trước và sau điều trị …………………………. 41 

4.2.2. Hiệu quả cải thiện các triệu chứng lâm sàng trước và sau điều trị42 

4.2.3. Hiệu quả giảm đau theo thang điểm VAS trước và sau điều trị … 43 

4.2.4. Hiệu quả cải thiện tầm vận động cột sống cổ trước và sau điều trị…. 43 

4.2.5. Hiệu quả giảm ảnh hưởng sinh hoạt theo bộ câu hỏi NPQ trước và 

sau điều trị …………………………………………………………………………. 45 

4.2.6. Hiệu quả điều trị chung ……………………………………………………….. 45 

4.3. Tác dụng không mong muốn ……………………………………………………… 46 

4.3.1.Tác dụng trên chỉ số mạch và huyết áp trước và sau điều trị bằng 

XBBH ………………………………………………………………………………. 46 

4.3.2.Tác dụng không mong muốn của XBBH trên lâm sàng …………… 47 

KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………. 48 

KIẾN NGHỊ ……………………………………………………………………………………… 49 

TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………………………… 1