Đánh giá tác dụng giảm đau bằng kết hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt trên bệnh nhân có hội chứng cổ vai tay

Đánh giá tác dụng giảm đau bằng kết hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt trên bệnh nhân có hội chứng cổ vai tay do thoái hóa đốt sống cổ tại viện y học cổ truyền năm 2015

ĐẶT VẤN ĐỀ 

Hội chứng cổ – vai – tay là một bệnh lý khá phổ biến trong lâm sàng các bệnh về nội khoa, không phân biệt tuổi, giới tính, tầng lớp xã hội và nghề nghiệp lao động nặng hay nhẹ. Bệnh có thể khởi phát đột ngột hoặc từ từ, nguyên nhân thường gặp do thoái hóa đốt sống cổ (C). 

Ở Việt Nam, theo Trần Ngọc Ân và các cộng sự, thoái hóa cột sống chiếm 65,4% trong số các bệnh lý về khớp do thoái hóa trong đó có hư đốt sống cổ. [2], [4]. Đốt sống cổ có liên quan về giải phẫu đặc biệt với các rễ của đám rối thần kinh cánh tay nên hội chứng cổ – vai – tay là bệnh lý rất thường gặp. Bệnh tuy không nguy hiểm nhưng thường kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng, gây đau nhức hạn chế vận động, ảnh hưởng tới sức khỏe, khả năng lao động và đời sống hàng ngày của người bệnh. [22], 

24], [27]. 

Hội chứng cổ – vai – tay với các triệu chứng chính là đau cổ gáy lan ra vai tay kèm theo một số rối loạn cảm giác hoặc vận động tại vùng chi phối của rễ dây thần kinh cột sống cổ bị ảnh hưởng. Để điều trị chứng bệnh này, y học hiện đại cũng như y học cổ truyền có rất nhiều phương pháp khác nhau dùng thuốc và không dùng thuốc. Các phương pháp dùng thuốc là điều trị thuốc giảm đau, phong bế thần kinh, phẫu thuật …..và các phương pháp không dùng thuốc là châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, phục hồi chức năng …..[29]. 

Trong nhiều năm qua Viện học cổ truyền Quân Đội đã điều trị cho nhiều bệnh nhân có hội chứng cổ – vai – tay do thoái hóa đốt sống cổ bằng phương pháp điện châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt, nhưng chưa có công trình nghiên cứu cụ thể về kết quả chăm sóc của người điều dưỡng. 

Vì vậy chúng tôi tiến hành đề tài này với hai mục tiêu sau : 

1. Đánh giá tác dụng giảm đau bằng kết hợp của điện châm, xoa bóp bấm huyệt trên bệnh nhân có hội chứng cổ – vai – tay do thoái hóa đốt sống cổ tại Viện Y học cổ truyền Quân Đội năm 2015 

2. Mô tả một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở bệnh nhân có hội chứng cổ – vai – tay do thoái hóa đốt sống cổ tại Viện Y học cổ truyền Quân Đội năm 2015 

MỤC LỤC 

ĐẶT VẤN ĐỀ ……………………………………………………………………………………………………….. 1 

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ………………………………………………………………….. 2 

1.1. QUAN NIỆM CỦA Y HỌC HIỆN ĐẠI VỀ HỘI CHỨNG CỔ – VAI – TAY ……… 2 

1.1.1. Sơ lược về giải phẫu vùng cổ – vai – tay…………………………………………………….. 2 

1.1.1.1 Cột sống cổ. …………………………………………………………………………………………. 2 

1.1.1.2. Đặc điểm chung các đốt sống cổ. ………………………………………………………….. 2 

1.2. HỘI CHỨNG CỔ – VAI – TAY ……………………………………………………………………… 3 

1.2.1 Khái niệm ……………………………………………………………………………………………….. 3 

1.2.2. Nguyên nhân ………………………………………………………………………………………….. 4 

1.2.3. Triệu chứng ……………………………………………………………………………………………. 4 

1.2.3.1. Triệu chứng lâm sàng……………………………………………………………………………. 4 

1.2.3.2. Triệu chứng cận lâm sàng. …………………………………………………………………….. 5 

1.2.4. Điều trị ………………………………………………………………………………………………….. 6 

1.2.4.1. Nguyên tắc điều trị chung ……………………………………………………………………… 6 

1.2.4.2.Điều trị nội khoa …………………………………………………………………………………… 6 

1.2.4.3. Điều trị ngoại khoa ………………………………………………………………………………. 6 

1.2.5 Hậu quả của thoái hóa đốt sống cổ …………………………………………………………….. 6 

1.3 QUAN NIỆM CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN VỀ HỘI CHỨNG CỔ – VAI – TAY …. 6 

1.4. ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG CỔ – VAI – TAY BẰNG ĐIỆN CHÂM, XOA BÓP, 

BẤM HUYỆT ……………………………………………………………………………………………………. 8 

1.4.1 Xoa bóp bấm huyệt ………………………………………………………………………………….. 8 

1.4.1.1. Định nghĩa…………………………………………………………………………………………… 8 

1.4.1.2. Tác dụng của xoa bóp bấm huyệt. [10], [12], [15]. …………………………………… 9 

1.4.2. Điện châm ……………………………………………………………………………………………. 10 

1.5. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG CỔ – VAI – TAY……………… 11 

1.5.1. Trên thế giới …………………………………………………………………………………………. 11 

1.5.2. Tại Việt Nam ……………………………………………………………………………………….. 11 

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………… 12 

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ………………………………………………………………………. 12 

2.1.1 . Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân …………………………………………………………………… 12 

2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân. ……………………………………………………………….. 12 

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………………………………………………….. 12 

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu. ……………………………………………………………………………… 12 

2.2.2. Cỡ mẫu, chọn mẫu nghiên cứu. ………………………………………………………………. 12 

2.2.3. Phương tiện và dụng cụ nghiên cứu…………………………………………………………. 12 

2.2.4. Phương pháp tiến hành nghiên cứu………………………………………………………….. 13 

2.2.4.1. Phương pháp điện châm ………………………………………………………………………. 13 

2.2.4.2. Phương pháp xoa bóp bấm huyệt. …………………………………………………………. 15 

2.2.5. Chỉ tiêu quan sát …………………………………………………………………………………… 16 

2.2.6. Phương pháp đánh giá kết quả điều trị hội chứng cổ – vai – tay …………………… 17 

2.2.6.1. Đánh giá theo thang điểm VAS ……………………………………………………………. 17 

2.2.6.2. Tầm vận động cột sống cổ …………………………………………………………………… 18 

2.2.6.3. Kết quả chung ……………………………………………………………………………………. 18 

2.2.7. Xử lý số liệu …………………………………………………………………………………………. 18 

2.2.8. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu ……………………………………………… 19 

2.2.9. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu ……………………………………………………….. 19 

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ……………………………………………………………… 20 

3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU ……………………………… 20 

3.1.1. Phân bố bệnh nhân theo giới …………………………………………………………………… 20 

3.1.2. Phân bố bệnh nhân theo tuổi …………………………………………………………………… 20 

3.1.3. Phân bố bệnh nhân theo nghề nghiệp ……………………………………………………… 21 

3.1.4. Phân bố thời gian mắc bệnh ……………………………………………………………………. 21 

3.1.5. Cách khởi phát ……………………………………………………………………………………… 22 

3.1.6. Đau theo đường kinh …………………………………………………………………………….. 22 

3.1.7. Hội chứng lâm sàng ………………………………………………………………………………. 23 

3.2. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ BẰNG ĐIỆN CHÂM, XOA BÓP BẤM 

HUYỆT. …………………………………………………………………………………………………………… 23 

3.2.1. Mức độ đau theo cảm giác chủ quan ( theo thang điểm VAS ) ……………………. 23 

3.2.2. Sự cải thiện tầm vận động cột sống cổ …………………………………………………….. 24 

3.2.3. Kết quả chung đợt điều trị ……………………………………………………………………… 25 

3.3. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ………………………….. 25 

3.3.1. Tuổi bị bệnh …………………………………………………………………………………………. 25 

3.3.2. Thời gian bị bệnh ………………………………………………………………………………….. 26 

3.3.3. Giới bị bệnh …………………………………………………………………………………………. 26 

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN ……………………………………………………………………………………. 27 

4.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU ……………………………… 27 

4.2. ĐẶC ĐIỂM VỀ LÂM SÀNG. ………………………………………………………………………. 28 

4.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ BẰNG ĐIỆN CHÂM, XOA BÓP BẤM 

HUYỆT.. ………………………………………………………………………………………………………….. 29 

4.3.1. Mức độ đau theo cảm giác chủ quan ( theo thang điểm VAS ) ……………………. 29 

4.3.2. Sự cải thiện tầm vận động cột sống cổ …………………………………………………….. 30 

4.3.3. Kết quả chung sau đợt điều trị ………………………………………………………………… 30 

4.4. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ………………………….. 31 

4.4.1. Tuổi bị bệnh …………………………………………………………………………………………. 31 

4.4.2. Thời gian bị bệnh. …………………………………………………………………………………. 31 

4.4.3. Giới bị bệnh. ………………………………………………………………………………………… 31 

KẾT LUẬN …………………………………………………………………………………………………………. 32 

KIẾN NGHỊ………………………………………………………………………………………………………… 33 

TÀI LIỆU THAM KHẢO