Khảo sát nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến
Khảo sát nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến.Bệnh vảy nến là một bệnh da mạn tính, xảy ra trên một cơ địa có tính di truyền, bệnh sinh của vảy nến được nghiên cứu từ lâu song vẫn còn nhiều điểm chưa sáng tỏ. Theo quan điểm hiện nay, vảy nến là bệnh liên quan đến cơ địa di truyền, có cơ chế tự miễn, gen gây nên bệnh vảy nến nằm trên nhiễm sắc thể số 6 có liên quan HLA-B13, B17, B37, CW6… Dưới tác động của các yếu tố gây bệnh (yếu tố khởi động, yếu tố môi trường) như stress, nhiễm khuẩn, chấn thương cơ học, vật lý, rối loạn nội tiết, các thuốc… gen này được khởi động dẫn đến tăng sản tế bào biểu bì sinh ra vảy nến. Bệnh vảy nến là một bệnh da thường gặp và hay tái phát. Tỷ lệ bệnh vảy nến ước tính khoảng 2-3% dân số thế giới[1],[2],[3]. Bệnh tồn tại suốt đời, hầu hết là lành tính trừ một vài thể nặng như vảy nến thể khớp, đỏ da toàn thân, vảy nến thể mủ nhưng ảnh hưởng rất lớn đến thẩm mỹ và tâm lý của bệnh nhân. Bệnh vảy nến là một gánh nặng tâm lý cho bệnh nhân bị bệnh, giảm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và gây cảm giác kỳ thị [4].
Vitamin D được tạo ra từ sự tiếp xúc của da với ánh nắng mặt trời. Vitamin D được hydroxyl hóa tại gan tạo ra 25-hydroxyvitamin D, đây là hình thức lưu hành chính của vitamin D. Các tổn thương bệnh trong bệnh vảy nến được đặc trưng bởi sự tăng sinh quá mức thượng bì, tăng sinh mạch và thâm nhiễm tế bào viêm ở cả lớp thượng bìvà hạ bì dẫn đến giảm khả năng tổng hợp vitamin D của da [2]. Một số nghiên cứu đã chứng minh mối quan hệ giữa thiếu hụt vitamin D và bệnh vảy nến. Nghiên cứu của tác giả Orgaz-Molina J cho thấy nồng độ vitamin D huyết thanh thấp hơn đáng kể ở bệnh nhân vảy nến so với nhóm chứng (OR= 2,89) [5]. Nghiên cứu của Beata Bergler-Czop và cộng sự cũng cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng của vitamin D trong huyết thanh của bệnh nhân vảy nến, nghiên cứu còn chỉ ra sự tương quan nghịch giữa nồng độ vitamin D và thời gian mắc bệnh[6]. Hiện nay, tại Việt Nam đã có một số nghiên cứu về vai trò của vitamin D trong một số bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp… tuy nhiên chúng tôi chưa tìm thấy các nghiên cứuđề cập về sự thay đổi nồng độ vitamin D huyết thanh ở bệnh nhân vảy nến. Vì những lý do trên chúng tôi thực hiện đề tài “Khảo sát nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến” với hai mục tiêu sau:
1. Khảo sát nồng độ vitamin D [25(OH)D]và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến.
2.Tìm hiểu mối liên quan giữa nồng độ vitamin D [25(OH)D] huyếtthanh với một số yếu tố khác.
MỤC LỤC Khảo sát nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC HÌNH
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1:TỔNG QUAN 3
1.1. Bệnh vảy nến. 3
1.1.1. Lịch sử và đặc điểm dịch tễ học 3
1.1.2. Cơ chế bệnh sinh 5
1.1.3. Triệu chứng lâm sàng 6
1.1.4. Hình ảnh mô bệnh học 6
1.1.5. Các thể lâm sàng 6
1.1.6. Chẩn đoán 8
1.1.7. Điều trị 9
1.1.8. Các yếu tố liên quan đến bệnh vảy nến 11
1.1.9. Rối loạn lipid máu trong bệnh vảy nến 13
1.2. Vitamin D 14
1.2.1. Lịch sử phát hiện vitamin D 14
1.2.2. Các dạng và cơ chế sinh tổng hợp vitamin D 15
1.2.2. Vai trò của vitamin D 18
1.2.3. Xét nghiệm vitamin D 21
1.3. Nghiên cứu về vitamin D và các chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnhnhânvảy nến. 23
Chương 2:ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27
2.1. Đối tượng nghiên cứu. 27
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 27
2.3. Phương pháp nghiên cứu 28
2.4. Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu 30
2.5. Quản lý và phân tích số liệu 32
2.6. Đạo đức nghiên cứu 32
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 34
3.1. Nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến. 34
3.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 34
3.1.2. Nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến. 38
3.2. Mối liên quan giữa nồng độ vitamin D [25(OH)D] huyết thanh với một số yếu tố khác. 45
3.3. Tương quan giữa nồng độ 25(OH)D và một số chỉ số hóa sinh. 47
Chương 4: BÀN LUẬN 50
4.1. Về nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến. 50
4.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. 50
4.1.2. Nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến. 55
4.2. Về mối liên quan giữa nồng độ vitamin D [25(OH)D] huyết thanh với một số yếu tố khác. 60
4.2.1. Liên quan giữa nồng độ vitamin D [25(OH)D] huyết thanh với một số yếu tố khác. 60
4.2.2.Tương quan giữa nồng độ 25(OH)D huyết thanh với một số chỉ số hóa sinh. 64
KẾT LUẬN 66
1. Nồng độ vitamin D [25(OH)D] và một số chỉ số hóa sinh máu khác ở bệnh nhân mắc bệnh vảy nến. 66
2. Mối liên quan giữa nồng độ vitamin D [25(OH)D] huyết thanh với một số yếu tố khác. 67
KHUYẾN NGHỊ 68
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
MẪU PHIẾU PHỎNG VẤN
DANH SÁCH BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU
DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo độ tuổi 35
Bảng 3.2. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo trình độ học vấn 36
Bảng 3.3. Phân bố bệnh nhân theo tuổi khởi phát bệnh 36
Bảng 3.4. Phân bố bệnh nhân theo thời gian mắc bệnh 37
Bảng 3.5. Tiền sử gia đình có người mắc bệnh vảy nến 37
Bảng 3.6. Phân bố bệnh nhân theo chỉ số PASI 38
Bảng 3.7. Nồng độ 25(OH)D của đối tượng nghiên cứu 38
Bảng 3.8. Nồng độ hormon PTH của đối tượng nghiên cứu 39
Bảng 3.9. Nồng độ phospho của đối tượng nghiên cứu 39
Bảng 3.10. Nồng độ canxi toàn phần của đối tượng nghiên cứu 40
Bảng 3.11. Nồng độ canxi ion hóa của đối tượng nghiên cứu 40
Bảng 3.12. Nồng độ cholesterol toàn phần của đối tượng nghiên cứu 41
Bảng 3.13. Nồng độ triglycerid của đối tượng nghiên cứu 41
Bảng 3.14. Nồng độ creatinin của đối tượng nghiên cứu 42
Bảng 3.15. Nồng độ ure của đối tượng nghiên cứu 42
Bảng 3.16. Nồng độ protein toàn phần của đối tượng nghiên cứu 43
Bảng 3.17. Nồng độ albumin của đối tượng nghiên cứu 43
Bảng 3.18. Hoạt độ enzym AST của đối tượng nghiên cứu 44
Bảng 3.19. Hoạt độ enzym ALT của đối tượng nghiên cứu 44
Bảng 3.20. Mối liên quan giữa nồng độ 25(OH)D và tuổi 45
Bảng 3.21. Mối liên quan giữa nồng độ 25(OH)D và thời gian bị bệnh 46
Bảng 3.22. Mối liên quan giữa nồng độ 25(OH)D và chỉ số PASI 47