Nghiên cứu chẩn đoán và điều trị tắc động mạch phổi cấp

Luận án Nghiên cứu chẩn đoán và điều trị tắc động mạch phổi cấp.Tắc động mạch phổi cấp (TĐMP) là một bệnh thường gặp và có nguy cơ gây tử vong cao cho bệnh nhân. Tại Mỹ và châu Âu, tỷ lệ TĐMP mới mắc là 1,8/1000. Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 200 000 người tử vong vì căn bệnh này. Tổng hợp hầu hết các nghiên cứu giải phẫu bệnh học đã cho thấy chỉ có 30% TĐMP được chẩn đoán trước tử vong. Nhờ vào những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị mà từ năm 1990, tỷ lệ tử vong liên quan đến TĐMP ở Mỹ đã giảm đáng kể so với những năm trước đó [60]. 

Chẩn đoán xác định TĐMP là một thách thức đối với các bác sỹ lâm sàng, việc phát hiện nhiều khi là tình cờ. Trước đây, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào loại trừ các bệnh khác thông qua: các yếu tố nguy cơ, điện tim, X.quang tim phổi, khí máu động mạch. Các thang điểm lâm sàng như thang điểm Wells, thang điểm Geneva được đưa ra như một tiếp cận mới cùng với D-Dimer giúp thầy thuốc lâm sàng sớm có quyết định các bước tiếp theo về hình ảnh để khẳng định chẩn đoán.

Nếu như mười năm về trước chụp mạch phổi còn là một phương tiện chẩn đoán không thể thay thế, thì dần dần kỹ thuật này không còn được sử dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng cũng như trong y văn nữa. Thực tế, các thăm dò ít xâm nhập hoặc không xâm nhập đóng vai trò chủ đạo trong các phác đồ chẩn đoán hiện nay. Các kỹ thuật mới như cộng hưởng từ mạch phổi, chụp cắt lớp vi tính (CLVT) đa dãy đầu dò bắt đầu được ứng dụng trong chẩn đoán TĐMP. Tuy nhiên ở Việt Nam, những kỹ thuật này mới bước đầu được cập nhật, và chỉ có ở một số cơ sở y tế chuyên sâu như ở bệnh viện Chợ Rẫy, năm 2006 báo cáo 22 trường hợp [6],  rồi đến bệnh viện Nhân Dân Gia Định, năm 2009 báo cáo 7 trường hợp được chẩn đoán TĐMP bằng máy CLVT đa dãy [4].

Bên cạnh việc chẩn đoán TĐMP được lưu tâm, thì việc điều trị TĐMP cũng cần được tiến hành song song. Nhiều nghiên cứu cho thấy, điều trị TĐMP bằng thuốc chống đông rất hiệu quả và làm giảm rõ rệt tỷ lệ tử vong, đồng thời rất hiếm gặp các biến chứng nặng. Dùng thuốc tiêu sợi huyết, rt-PA đang được ứng dụng rộng rãi trên thế giới theo 2 phác đồ là dùng 100 mg trong vòng 2 giờ và dùng 0,6 mg/kg trong vòng 20 phút. Tuy nhiên phác đồ truyền liên tục trong vòng 15 phút cho thấy hiệu quả và đỡ tốn kém hơn và ít biến chứng chảy máu  [60]. 

Hiện nay, ở nước ta việc chẩn đoán và điều trị TĐMP vẫn còn chưa thành hệ thống, việc nghiên cứu các kỹ thuật mới trong xử trí TĐMP chỉ dừng lại ở một số bệnh viện có trang thiết bị hiện đại. Vai trò của lâm sàng, của cận lâm sàng cơ bản cũng như tính hiệu quả, an toàn của các biện pháp điều trị TĐMP như thế nào vẫn còn là câu hỏi lớn chưa được trả lời. 

Vì vậy, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu chẩn đoán và điều trị tắc động mạch phổi cấp”. Nhằm mục tiêu:

1. Khảo sát giá trị của các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng trong chẩn đoán tắc động mạch phổi cấp.

2. Đánh giá hiệu quả điều trị tắc động mạch phổi cấp theo quy trình điều trị  của bệnh viện Bạch Mai. 

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ1

Chương 1: TỔNG QUAN3

1.1. Bệnh sinh bệnh thuyên tắc huyết khối3

1.1.1. Cơ chế bảo vệ4

1.1.2. Các kích thích tạo huyết khối6

1.2. Sinh lý bệnh tắc động mạch phổi cấp8

1.2.1. Nhồi máu phổi hay chảy máu phổi8

1.2.2. TĐMP ảnh hưởng đến huyết động8

1.2.3. TĐMP ảnh hưởng đến hô hấp11

1.3. Chẩn đoán tắc động mạch phổi cấp14

1.3.1. Thang điểm lâm sàng14

1.3.2. D-dimer và TĐMP15

1.3.3. Siêu âm Doppler tĩnh mạch sâu trong chẩn đoán TĐMP17

1.3.4. Giá trị của siêu âm tim trong chẩn đoán và tiên lượng TĐMP17

1.3.5. Vai trò của CLVT động mạch phổi trong chẩn đoán TĐMP18

1.4. Phân loại tắc động mạch phổi cấp20

1.5. Điều trị TĐMP21

1.5.1. Điều trị hồi sức21

1.5.2. Điều trị bằng thuốc chống đông23

1.5.3. Điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết32

1.5.4. Một số biện pháp khác trong điều trị tắc động mạch phổi cấp40

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU41

2.1. Đối tượng nghiên cứu41

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu cho mục tiêu 141

2.1.2. Đối tượng nghiên cứu cho mục tiêu 241

2.2. Các phương tiện phục vụ nghiên cứu42

2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu43

2.4. Cỡ mẫu nghiên cứu43

2.5.  Phương pháp nghiên cứu44

2.5.1. Phương pháp nghiên cứu44

2.5.2. Các biến số và chỉ số chính của nghiên cứu51

2.6. Quản lý, xử lý và phân tích số liệu52

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU55

3.1. Đặc điểm chung55

3.1.1. Các đặc điểm nhân trắc55

3.1.2. Đặc điểm về tiền sử của bệnh nhân56

3.1.3. Đặc điểm về xét nghiệm cơ bản57

3.1.4. Các yếu tố liên quan tắc động mạch phổi58

3.2. Lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân TĐMP61

3.2.1. Triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân TĐMP61

3.2.2. Thang điểm lâm sàng trong chẩn đoán tắc động mạch phổi cấp62

3.2.3. Cận lâm sàng bệnh nhân TĐMP65

3.3. Nghiên cứu phác đồ điều trị TĐMP của bệnh viện Bạch Mai79

3.3.1. Các biện pháp điều trị TĐMP79

3.3.2. Hiệu quả áp dụng quy trình xử trí TĐMP của bệnh viện Bạch Mai82

Chương 4: BÀN LUẬN86

4.1. Đặc điểm chung86

4.1.1. Đặc điểm nhân trắc86

4.1.2. Đặc điểm về tiền sử của bệnh nhân87

4.1.3. Đặc điểm cận lâm sàng cơ bản87

4.1.4. Một số yếu tố liên quan88

4.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân TĐMP91

4.2.1. Đặc điểm lâm sàng91

4.2.2. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân TĐMP96

4.3. Điều trị TĐMP110

4.3.1. Tình hình điều trị TĐMP110

4.3.2. Hiệu quả điều trị117

KẾT LUẬN121

KIẾN NGHỊ123

CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

TIẾNG VIỆT 

1.Vũ Văn Đính và cộng sự (2012), “Sốc do tim”, Hồi sức cấp cứu toàn tập, Nhà Xuất Bản Y học, tr 209-14

2.Hannah C.Otepka, Roger  D. Yusen (2012), “Tắc động mạch phổi”, Hồi sức cấp cứu tiếp cận theo phác đồ, Bản dịch Nguyễn Đạt Anh, Đặng Quốc Tuấn. NXB khoa học kỹ thuật. Tr 143-154

3.Hội tim mạch học Việt Nam (2012), “Khuyến cáo về phòng ngừa và điều trị huyết khối”, Nhà xuất bản Y học. Tr.30

4.Lê Thị Thu Hương, Nguyễn Ngọc Thụy (2009), “Báo cáo loạt ca lâm sàng thuyên tắc phổi do huyết khối được chẩn đoán tại bệnh viện nhân dân Gia Định”, Y Học TP Hồ Chí Minh, 13(phụ bản số 6): 103 – 111.

5.Nguyễn Lân Việt và cộng sự (2007), “Nhồi máu phổi”, Thực hành bệnh tim mạch, Nhà xuất bản Y học, tr 527-49

6.Lê Thượng Vũ, Đặng Vạn Phước (2006), “Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng 22 trường hợp thuyên tắc phổi chẩn đoán tại Chợ Rẫy”, Y Học TP Hồ Chí Minh;10 (phụ bản số 1, chuyên đề nội khoa):32.    

TIẾNG ANH 

7.Anderson GM, Hull E (1950), “The effect of dicoumarol upon the mortality and incidence of thromboembolic complications in congestive heart failure”, Am Heart J; 39:697. 

8.Bauer KA, Weiss LM, Sparrow D et al (1987), “Aging associated changes in indices of thrombin generation and protein C activation in humans. Normatic Aging Study”, J Clin Invest; 80:1527 – 1534.

9.Bauer TL, Arepally G, Konkle BA et al (1997), “Prevalence of heparin-associated antibodies without thrombosis in patients 
undergoing cardiopulmonary bypass surgery”, Circulation; 95:1242–1246. 

10.Bazinet A, Almanric K, Brunet C, et al (2005), “Dosage of enoxaparin among obese and renal impairment patients”, Thromb Res; 116:41. 

11.Becattini C, Vedovati MC, Agnelli G (2007), “Prognostic value of troponins in acute pulmonary embolism: a meta-analysis”, Circulation;116:427–433.

12.Belaro G, Geroulakos G, Nicolaides AN et al (2001), “Venous thromboembolism from air travel: the LONFLIT study”, Angiology; 52:369–374. 

13.Blachere H, Latrabe V, Montaudon M, et al (2000), “Pulmonary embolism revealed on helical CT angiography: comparison with ventilation-perfusion radionuclide lung scanning”, AJR Am J Roentgeno1; 174(4): 1041-1047. 

14. Bo-Youn Choi, Dae-Gyun Park (2012), “Normalization of Negative T-Wave on Electrocardiography and Right Ventricular Dysfunction in Patients with an Acute Pulmonary Embolism”, Korean j intern med; 27:53-59

15.Boulain T, Lanotte R, Legras A, Perrotin D (1993), “Efficacy of epinephrine therapy in shock complicating pulmonary embolism”, Chest;104:300 – 302.

16.Büller HR, Davidson BL, Decousus H, et al (2004), “Fondaparinux or enoxaparin for the initial treatment of symptomatic deep venous thrombosis: a randomized trial”, Ann Intern Med; 140:867. 

17.Bourriot K, Couffinhal T, Bernard V et al (2003), “Clinical outcome after a negative spiral CT pulmonary angiographic finding in an inpatient population from cardiology and pneumology wards”, Chest;123(2):359-365.

18.Broekmans AW, Bertina RM (1985), “Protein C. In: Recent Advances in Blood Coagulation, Poller L (Ed)”, Churchill Livingstone, New York. Vol 4, p.117. 

19.Ceriani E, Combescure C, Le Gal G et al (2010), “Clinical prediction rules for pulmonary embolism: a systematic review and meta-analysis”, J Thromb Haemost. 8(5), 957-70. 

20.Chan CT, et al (2001), “Electrocardiographic manifestations: pulmonary embolism”, J Emerg Med;21:263. 

21.Chunilal SD, Eikelboom JW, Attia J et al (2003), “Does this patient have pulmonary embolism?”, JAMA;290:2849-58.

22.Coche E, Verschuren F, Keyeux A, et al (2003), “Diagnosis of acute pulmonary embolism in outpatients: comparison of thin-collimation multi-detector row spiral CT and planar ventilation-perfusion scintigraphy”, Radiology;229(3):757-765. 

23.Collen D (1999), “The plasminogen (fibrinolytic) system”, Thromb Haemost; 82:259–270. 

24.Collomb D, Paramelle PJ, Calaque O, et al (2003), “Severity assessment of acute pulmonary embolism: evaluation using helical CT”, Eur Radiol;13(7):1508-1514. 

25.Coma-Canella I, Gamallo C, Martinez OP et al (1988), “Acute right ventricular infarction secondary to massive pulmonary embolism”, Eur Heart J; 9:534 – 540.

26.Dalen JE (1994), “Clinical diagnosis of acute pulmonary embolism”. In: Morpurgo M, ed. Pulmonary embolism. New York: Marcel Dekker, inc., p. 67-78.

27.D’Alonzo GE, Dantzker DR (1984), “Gas exchange alterations following pulmonary embolism”, Clin Chest Med; 5: 411-9 

28.Dalla-Volta S, Palla A, Santolicandro A et al (1992), “PAIMS 2: alteplase combined with heparin versus heparin in the treatment of acute pulmonary embolism. Plasminogen activator Italian multicenter study 2”,  J Am Coll Cardiol;20:520 – 526.

29.Dahlback B (1995), “Inherited thrombophilia: resistance to activated protein C as a pathogenic factor of venous thromboembolism”, Blood; 85:607–614. 

30.den Heijer M, Koster T, Blom HJ et al (1996), “Hyperhomocysteinemia as a risk factor for deep-vein thrombosis”, N Engl J Med; 334:759–762. 

31.den Heijer M, Rosendaal FR, Blom HJ et al (1998), “Hyperhomocysteinemia and venous thrombosis: a meta-analysis”, Thromb Haemost; 80:874–877. 

32.Di Nisio M, Squizzato A, Rutjes AW et al (2007), “Diagnostic accuracy of D-dimer test for exclusion of venous thromboembolism: a systematic review”, J Thromb Haemost;5:296–304 

33.Elias A, Colombier D, Victor G et al (2004), “Diagnostic performance of complete lower limb venous ultrasound in patients with clinically suspected acute pulmonary embolism”, Thromb Haemost;91:187 – 195.

34.Elliott CG, Goldhaber SZ, Visani L et al (2000), “Chest radiographs in acute pulmonary embolism. Results from the International Cooperative Pulmonary Embolism Registry”, Chest;118(1):33-8.

35.Eng J, Krishnan JA, Segal JB, et al (2004), “Accuracy of CT in the diagnosis of pulmonary embolism: a systematic literature review”, AJR Am J Roentgenol;183(6): 1819-1827. 

36.Esmon CT, Xu J, Gu JM et al (1999), “Endothelial protein C receptor”, Thromb, Haemost; 82:251–258. 

37.Esmon CT (1987), “Protein C: The regulation of natural anticoagulant pathways”, Science; 235:1348–1352. 

38.Estagnasie P, Djedaini K, Le Bourdelles G et al (1996), “Atrial septal aneurysm plus a patent foramen ovale. A predisposing factor for paradoxical embolism and refractory hypoxemia during pulmonary embolism”, Chest; 110:846 – 848.

39.Ferrari E, Baudouy M, Cerboni P et al (1997), “Clinical epidemiology of venous thromboembolic disease. Results of the French Multicentre Registry”, Eur Heart J; 18: 685-91

40.Ferretti GR, Collomb D, Ravey JN et al (2005), “Severity assessment of acute pulmonary embolism: role of CT angiography”, Semin Roentgenol;40(1):25-32. 

41.Freiman DG, Colman RW, Hirsh J et al (1987), “Hemostasis and Thrombosis: Basic Principles and Clinical Practice. 2nd ed”, Philadelphia: Lippincott,:1123–1135. 

42.Gallus AS, Goghlan DC (2002), “Travel and venous thrombosis”, Curr Opin Pulm Med; 8:372–378. 

43.Gallus A, Jackaman J, Tillett J, et al (1986), “Safety and efficacy of warfarin started early after submassive venous thrombosis or pulmonary embolism”,  Lancet; 2:1293. 

44.Garcia DA, Baglin TP, Weitz JI, et al (2012), “Parenteral anticoagulants: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines”, Chest; 141:e24S. 

45.Ghignone M, Girling L, Prewitt RM (1984), “Volume expansion versus norepinephrine in treatment of a low cardiac output complicating an acute increase in right ventricular afterload in dogs”, Anesthesiology;60:132 – 135. 

46.Giannella Neto A, Fornai E, Paoletti P et al (1982), “Ventilation and gas exchange in massive pulmonary embolism”, Bull Eur Physiopathol Respir; 18: 127-38

47.Ghignone M, Girling L, Prewitt RM (1984), “Volume expansion versus norepinephrine in treatment of a low cardiac output complicating an acute increase in right ventricular afterload in dogs”, Anesthesiology; 60:132 – 135.

48.Giannitsis E, Muller-Bardorff M, Kurowski V et al (2000), “Independent prognostic value of cardiac troponin T in patients with confirmed pulmonary embolism”, Circulation;102:211–217.

49.Gibbs NM (1957), “Venous thrombosis of the lower limbs with particular reference to bed rest”, Br J Surg; 45:209. 

50.Giesen PL, Rauch U, Bohrmann B et al (1999), “Blood-borne tissue factor: another view of thrombosis”, Proc Natl Acad Sci USA; 96:2311–2315. 

51.Ginsberg JS, Demers C, Brill-Edwards P et al (1993), “Increased thrombin generation and activity in patients with systemic lupus erythematosus and anticardiolipin antibodies: evidence for a prothrombotic state”, Blood; 81:2958–2963. 

52.Goldhaber SZ, Haire WD, Feldstein ML, et al (1993), “Alteplase versus heparin in acute pulmonary embolism: randomised trial assessing right-ventricular function and pulmonary perfusion”, Lancet;341:507-511. 

53.Goldhaber SZ, Agnelli G, Levine MN (1994), “Reduced dose bolus alteplase vs conventional alteplase infusion for pulmonary embolism thrombolysis. An international multicenter randomized trial. The Bolus Alteplase Pulmonary Embolism Group”, Chest;106:718 – 724.

54.Goldhaber SZ, Visani L, De Rosa M (1999), “Acute pulmonary embolism: clinical outcomes in the International Cooperative Pulmonary Embolism Registry (ICOPER)”, Lancet;353:1386-1389.

55.Goldhaber SZ, Haire WD, Feldstein ML et al (1993), “Alteplase versus heparin in acute pulmonary embolism: randomised trial assessing right-ventricular function and pulmonary perfusion”, Lancet; 341:507–511.

56.Goodrich SM, Wood JE (1964), “Peripheral venous distensibility and velocity of venous blood flow during pregnancy or during oral contraceptive therapy”, Am J Obstet Gynecol; 90:740.  

57.Gottschalk A, Stein PD, Goodman LR, Sostman HD (2002), “Overview of Prospective Investigation of Pulmonary Embolism Diagnosis II”, Semin Nucl Med;32(3): 173-182. 

58.Gottsater A, Berg A, Centergard J et al (2001), “Clinically suspected pulmonary embolism: is it safe to withhold anticoagulation after a negative spiral CT?”,  Eur Radio1; 11 (1):65-72. 

59.Grifoni S, Olivotto I, Cecchini P et al (2000), “Short-term clinical outcome of patients with acute pulmonary embolism, normal blood pressure, and echocardiographic right ventricular dysfunction”, Circulation; 101:2817 – 2822. 

60.Guidelines on the diagnosis and management of acute pulmonary embolism (2008). European Heart Journal 29, 2276–2315 doi:10.1093/eurheartj/ehn310 

61.Guidelines on diagnosis and management of acute pulmonary embolism (2000), “Task Force on Pulmonary Embolism, European Society of Cardiology”,  Eur Heart J;21:1301-1336. 

62.Hajjar KA, Jacovina AT, Chacko J (1994), “An endothelial cell receptor for plasminogen/tissue plasminogen activator I. Identity with annexin II”,  J Biol Chem; 269:21191–21197.

63.Heijboer H, Brandjes DPM, Buller HR et al (1990), “Deficiencies of coagulation-inhibiting and fibrinolytic proteins in outpatients with deep vein thrombosis”, N Engl J Med; 323:1512–1516. 

64. Hockin MF, Jones KC, Everse SJ et al (2002), “A model for the stoichiometric regulation of blood coagulation”, J Biol Chem; 277:18322–18333.

65.Holbrook AM, Pereira JA, Labiris R, et al (2005), “Systematic overview of warfarin and its drug and food interactions”, Arch Intern Med; 165:1095. 

66.Hull R, Delmore T, Carter C, et al (1982), “Adjusted subcutaneous heparin versus warfarin sodium in the long-term treatment of venous thrombosis”, N Engl J Med; 306:189. 

67.Hull R, Delmore T, Genton E, et al (1979), “Warfarin sodium versus low-dose heparin in the long-term treatment of venous thrombosis”, N Engl J Med; 301:855.

68.Hull RD, Raskob GE, Rosenbloom D, et al (1990), “Heparin for 5 days as compared with 10 days in the initial treatment of proximal venous thrombosis”,  N Engl J Med; 322:1260. 

69.Hull RD, Raskob GE, Pineo GF et al (1992), “Subcutaneous low-molecular-weight heparin compared with continuous intravenous heparin in the treatment of proximal-vein thrombosis”, N Engl J Med;326:975–982. 

70.Hull RD, Raskob GE, Brant RF, et al (1997), “Relation between the time to achieve the lower limit of the APTT therapeutic range and recurrent venous thromboembolism during heparin treatment for deep vein thrombosis”, Arch Intern Med; 157:2562. 

71.Huet Y, Lemaire F, Brun-Buisson C et al (1985), “Hypoxemia in acute pulmonary embolism”, Chest; 88: 829-36 

72.Hutten BA, Prins MH (2006), “Duration of treatment with vitamin K antagonists in symptomatic venous thromboembolism”, Cochrane Database Syst Rev; :CD001367. 

73.Janata K, Holzer M, Laggner AN et al (2003), “Cardiac troponin T in the severity assessment of patients with pulmonary embolism: cohort study”, Br Med J; 326:312 – 313.

 

74.Januzzi JL, van Kimmenade R, Lainchbury J et al (2006), “NT-proBNP testing for diagnosis and short-term prognosis in acute destabilized heart failure: an international pooled analysis of 1256 patients. The International Collaborative of NT-proBNP Study”, Eur Heart J; 27(3): 330-337.

75.Johnson A, Malik AB (1981), “Effects of different-size microemboli on lung fluid and protein exchange”, J Appl Physiol; 51: 461-4

76.Kasper W, Konstantinides S, Geibel A et al (1997), “Prognostic significance of right ventricular afterload stress detected by echocardiography in patients with clinically suspected pulmonary embolism”, Heart;77:346 – 349. 

77.Kasper W, Konstantinides S, Geibel A, et al (1997), “Management strategies and determinants of outcome in acute major pulmonary embolism: results of a multicenter registry”, J Am Coil Cardiol; 30:1165-1171. 

78.Kearon C, Akl EA, Comerota AJ, et al (2012), “Antithrombotic therapy for VTE disease: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines”, Chest; 141:e419S. 

79.Kearon C, Ginsberg JS, Douketis J et al (2006), “An evaluation of D-dimer in the diagnosis of pulmonary embolism: a randomized trial”, Ann Intern Med;144:812 – 821.

80.Kearon C, Ginsberg JS, Hirsh J (1998), “The role of venous ultrasonography in the diagnosis of suspected deep venous thrombosis and pulmonary embolism”, Ann Intern Med;129:1044–1049. 

81.Kim J, Hajjar KA (2002), “Annexin II: a plasminogen-plasminogen activator coreceptor”, Front Biosci; 7:d341–d348. 

82.Konstantinides S, Geibel A, Olschewski M et al (2002), “Importance of cardiac troponins I and T in risk stratification of patients with acute pulmonary embolism”, Circulation;106:1263–1268.

83.Kostrubiec M, Pruszczyk P, Bochowicz A et al (2005), “Biomarker-based risk assessment model in acute pulmonary embolism”, Eur Heart J;26:2166 – 2172.

84.Layish DT, Tapson VF (1997), “Pharmacologic hemodynamic support in massive pulmonary embolism”, Chest;111:218 – 224. 

85.Le Gal G, Righini M, Roy PM et al (2006), “Prediction of pulmonary embolism in the emergency department: the revised Geneva score”,  Ann Intern Med;144:165–171.

86.Leroyer C, Bressollette L, Oger E, et al (1998), “Early versus delayed introduction of oral vitamin K antagonists in combination with low-molecular-weight heparin in the treatment of deep vein thrombosis. a randomized clinical trial. The ANTENOX Study Group”, Haemostasis; 28:70. 

87.Levine M, Hirsh J, Weitz J et al (1990), “A randomized trial of a single bolus dosage regimen of recombinant tissue plasminogen activator in patients with acute pulmonary embolism”, Chest; 98:1473 – 1479.

88.Levy SE, Simmons DH (1974), “Redistribution of aveolar ventilation following pulmonary thromboembolism in the gog”, J Appl Physiol; 36:60-8 

89.Linkins LA, Dans AL, Moores LK, et al (2012), “Treatment and prevention of heparin-induced thrombocytopenia: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines”, Chest; 141:e495S. 

90.Linkins LA, Choi PT, Douketis JD (2003), “Clinical impact of bleeding in patients taking oral anticoagulant therapy for venous thromboembolism: a meta-analysis”, Ann Intern Med; 139:893. 

91.Manier G, Castaing Y, Guenard H (1985), “Determinants of hypoxemia during the acute phase of pulmonary embolism in humans”, Am Rev Respir Dis; 132: 332-8

92.Manier G, Castaing Y (1992), “Influence of cardiac output on oxygen exchange in acute pulmonary embolism”, Am Rev Respir Dis;145:130 – 136.  

93.Mateo J, Oliver A, Borrell M et al(1997), “Laboratory evaluation and clinical characteristics of 2,132 consecutive unselected patients with venous thromboembolism–results of the Spanish Multicentric Study on Thrombophilia (EMET-Study)”, Thromb Haemost. 77(3):444.

94.McEver RP (2001), “Adhesive interactions of leukocytes, platelets, and the vessel wall during hemostasis and inflammation”, Thromb Haemost; 86:746–756. 

95.McEver RP (2002), “P-selectin and PSGL-1: exploiting connections between inflammation and venous thrombosis”, Thromb Haemost; 87:364–365. 

96.Meneveau N, Schiele F, Metz D et al (1998), “Comparative efficacy of a two-hour regimen of streptokinase versus alteplase in acute massive pulmonary embolism: immediate clinical and hemodynamic outcome and one-year follow-up”, J Am Coll Cardiol;31:1057 – 1063.

97.Meneveau N, Schiele F, Vuillemenot A et al (1997), “Streptokinase vs alteplase in massive pulmonary embolism. A randomized trial assessing right heart haemodynamics and pulmonary vascular obstruction”, Eur Heart J;18:1141 – 1148.

 

98.Mercat A, Diehl JL, Meyer G et al (1999), “Hemodynamic effects of fluid loading in acute massive pulmonary embolism”, Crit Care Med;27:540 – 544. 

99.Merli G, Spiro TE, Olsson CG et al (2001), “Subcutaneous enoxaparin once or twice daily compared with intravenous unfractio- nated heparin for treatment of venous thromboembolic disease”, Ann Intern Med;134:191 – 202.

100.Meyer G, Brenot F, Pacouret G et al (1995), “Subcutaneous low-molecular-weight heparin fragmin versus intravenous unfractionated heparin in the treatment of acute non massive pulmonary embolism: an open randomized pilot study”, Thromb Haemost;74:1432 – 1435.

101.Meyer G, Sors H, Charbonnier B, et al (1992), “Effects of intravenous urokinase versus alteplase on total pulmonary resistance in acute massive pulmonary embolism: a European multicenter double-blind trial. The European Cooperative Study Group for Pulmonary Embolism”, J Am Coil Cardiol;19:239- 245. 

102.Meyer T, Binder L, Hruska N et al (2000), “Cardiac troponin I elevation in acute pulmonary embolism is associated with right ventricular dysfunction”, J Am Coll Cardiol;36:1632–1636.

103.Mikkola KM, Patel SR, Parker JA et al (1997), “Increasing age is a major risk factor for hemorrhagic complications after pulmonary embolism thrombolysis”, Am Heart J;134:69-72. 

104.Miniati M, Monti S, Pratali L et al (2001), “Value of transthoracic echocardiography in the diagnosis of pulmonary embolism: results of a prospective study in unselected patients”, Am J Med;110: 528 – 535.

105.Moser KM, LeMoine JR (1981), “Is embolic risk conditioned by location of deep venous thrombosis?”, Ann Intern Med; 94:439–444. 

106.Nicolaides AN, Kakkar VV, Field ES et al (1971), “The origin of deep vein thrombosis: a venographic study”, Br J Radiol; 44:653–663.

107.Paul D. Stein,  Afzal Beemath,  Fadi Matta et al (2007), “Clinical Characteristics of Patients with Acute Pulmonary Embolism: Data from PIOPED II”, The American Journal of Medicine; 120, 871-879

108.Perrier A, Bounameaux H (1998), “Ultrasonography of leg veins in patients suspected of having pulmonary embolism”, Ann Intern Med;128:243–245.  

109.Perrier A, Miron MJ, Desmarais S et al (2000), “Using clinical evaluation and lung scan to rule out suspected pulmonary embolism: Is it a valid option in patients with normal results of lower-limb venous compression ultrasonography?” Arch Intern Med;160:512–516.

110.Perrier A, Roy PM, Aujesky D, Chagnon I, Howarth N, Gourdier AL et al (2004), “Diagnosing pulmonary embolism in outpatients with clinical assessment, D-dimer measurement, venous ultrasound, and helical computed tomography: a multi- center management study”, Am J Med;116:291–299. 

111.Perrier A, Roy PM, Sanchez O, Le Gal G, Meyer G, Gourdier AL et al (2005), “Multidetector-row computed tomography in suspected pulmonary embolism”, N Engl J Med;352:1760–1768. 

112.PIOPED Investigators (1990), “Tissue plasminogen activator for the treatment of acute pulmonary embolism. A collaborative study by the” Chest;97:528 – 533.

113.Pruszczyki P, Kostrubiec M, Bochowicz A et al (2003), “N-terminal pro-brain natriuretic peptide in patients with acute pulmonary embolism”, Eur Respir J; 22 (4): 649-53

 

114.Qanadli SD, El Hajjam M, Vierllard-Baron A, et al (2001), “New CT index to quantify arterial obstruction in pulmonary embolism: com- parison with angiographic index and echocardiography”, Am J Roentgenol;176:1415-20. 

115.Quiroz R, Kucher N, Zou KH, et al (2005), “Clinical validity of a negative computed tomography scan in patients with suspected pulmonary embolism: a systematic review”, JAMA;293(16):2012-2017. 

116.Quinlan DJ, McQuillan A, Eikelboom JW (2004), “Low-molecular-weight heparin com- pared with intravenous unfractionated heparin for treatment of pulmonary embolism: a meta-analysis of randomized, controlled trials”, Ann Intern Med;140:175 – 183.

117.Raschke RA, Reilly BM, Guidry JR, et al (1993), “The weight-based heparin dosing nomogram compared with a “standard care” nomogram. A randomized controlled trial”, Ann Intern Med; 119:874. 

118.Rathbun SW, Raskob GE, Whitsett TL (2000), “Sensitivity and specificity of helical computed tomography in the diagnosis of pulmonary embolism: a systematic review”, Ann Intern Med;132(3):227-232. 

119.Richard E. Klabunde (2012)

“http://www.cvpharmacology.com/thrombolytic/thrombolytic.htm”

120.Ridker PM, Goldhaber SZ, Danielson E, et al (2003), “Long-term, low-intensity warfarin therapy for the prevention of recurrent venous thromboembolism”, N Engl J Med; 348:1425. 

121.Rodger MA, Maser E, Stiell I et al (2005), “The interobserver reliability of pretest probability assessment in patients with suspected pulmonary embolism”, Thromb Res;116:101 – 107.

 

122.Rose PS, Naresh MP, Pearse DB (2002), “Treatment of right heart thromboemboli”, Chest; 121: 806-14

123.Roy PM, Colombet I, Durieux P, Chatellier G, Sors H, Meyer G (2005), “Systematic review and meta-analysis of strategies for the diagnosis of suspected pulmonary embolism”,  Br Med J;331:259.

124.Runyon MS, Webb WB, Jones AE, Kline JA (2005), “Comparison of the unstructured clinician estimate of pretest probability for pulmonary embolism to the Canadian score and the Charlotte rule: a prospective observational study”, Acad Emerg Med;12:587 – 593.

125.Saour JN, Sieck JO, Mamo LA, Gallus AS (1990), “Trial of different intensities of anticoagulation in patients with prosthetic heart valves”, N Engl J Med; 322:428. 

126.Schulman S, Beyth RJ, Kearon C, et al (2008), “Hemorrhagic complications of anticoagulant and thrombolytic treatment: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines (8th Edition)”, Chest; 133:257S. 

127.Scurr JH, Machin SJ, Bailey-King S et al (2001), “Frequency and prevention of symptomless deep vein thrombosis in long-haul flights: a randomised trial”, Lancet; 357:1485–1489. 

128.Severinghaus JW, Swensons EW, Finley TN et al (1961), “Unilateral hypoventilation produced in dog by occluding one pulmonary artery”, J Clin Invest; 40: 828-35 

129.Sevransky JE, Levy MM, Marini JJ (2004), “Mechanical ventilation in sepsis-induced acute lung injury/acute respiratory distress syndrome: an evidence-based review”, Crit Care Med;32(11 Suppl.):S548 – S553.

130.Sharma GV, Burleson VA, Sasahara AA (1980), “Effect of thrombolytic therapy on pulmonary – capillary blood volume in patients with pulmonary embolism”, Neng J Med; 303 (15): 842-5 

131.Simonneau G, Sors H, Charbonnier B et al (1997), “A comparison of low-molecular-weight heparin with unfractionated heparin for acute pulmonary embolism. The THESEE Study Group. Tinzaparine ou Heparine Stan- dard: Evaluations dans l’Embolie Pulmonaire”, N Engl J Med;337:663 – 669.

132.Smith SB, Geske JB, Maguire JM, et al (2010), “Early anticoagulation is associated with reduced mortality for acute pulmonary embolism”, Chest; 137:1382. 

133.Smulders YM (2000), “Pathophysiology and treatment of haemodynamic instability in acute pulmonary embolism: the pivotal role of pulmonary vasoconstriction”, Cardiovasc Res; 48: 22-33 

134.Sohne M, Kamphuisen PW, van Mierlo PJ et al (2005), “Diagnostic strategy using a modified clinical decision rule and D-dimer test to rule out pulmonary embolism in elderly in- and outpatients”, Thromb Haemost;94:206 – 210.

135.Sors H, Pacouret G, Azarian R, Meyer G et al (1994), “Hemodynamic effects of bolus vs 2-h infusion of alteplase in acute massive pulmonary embolism. A randomized controlled multicenter trial”, Chest;106:712 – 717.

136.Paul D. Stein, Fadi Matta (2012), “Thrombolytic Therapy in Unstable Patients with Acute Pulmonary Embolism: Saves Lives but Underused”, The American Journal of Medicine; 125, 465-470

137.Stein PD, Fowler SE, Goodman LR et al (2006), “Multi- detector computed tomography for acute pulmonary embolism”, N Engl J Med;354:2317 – 2327. 

138.Stein PD, Goldhaber SZ, Henry JW et al (1996), “Arterial blood gas analysis in the assessment of suspected acute pulmonary embolism”, Chest;109:78–81. 

139.Stein PD, Hull RD, Patel KC et al (2004), “D-dimer for the exclusion of acute venous thrombosis and pulmonary embolism: a systematic review”, Ann Intern Med;140:589–602. 

140.Stein M, Levy SE (1974), “Reflex and humoral responses to pulmonary embolism”, Pog Cardiovasc Dis; 17(3): 167-74 

141.Stein PD, Saltzman HA, Weg JG (1991), “Clinical characteristics of patients with acute pulmonary embolism”, Am J Cardiol;68:1723–1724.

142.Stratmann G, Gregory GA (2003), “Neurogenic and humoral vasoconstriction in acute pulmonary thromboembolism”, Anesth Analg; 97: 341-54 

143.The urokinase pulmonary embolism trial (1973), “A national cooperative study”, Circulation;47:II 1-108. 

144.Taylor Thompson, Charles A Hales (2013), “Overview of acute pulmonary embolism”, Uptodate, This topic last updated: Apr 12, 2013

145.Tibbutt DA, Davies JA, Anderson JA et al (1974), “Comparison by controlled clinical trial of streptokinase and heparin in treatment of life-threatening pulmonary embolism”, Br Med J;1:343 – 347.

146.Tillie-Leblond I, Mastora I, Radenne F, et al (2002), “Risk of pulmonary embolism after a negative spiral CT angiogram in patients with pulmonary disease: 1-year clinical follow-up study”, Radiology;223(2): 461-467. 

147.Tongfu Yu, Mei Yuan, Qingbo Zhang et al (2011), “Evaluation of computed tomography obstruction index in guiding therapeutic decisions and monitoring percutanous catheter fragmentation in massive pulmonary embolism”, Journal of Biomedical Research, 25(6):431-437

148.Turpie AG, Gunstensen J, Hirsh J, et al (1988), “Randomised comparison of two intensities of oral anticoagulant therapy after tissue heart valve replacement”, Lancet; 1:1242. 

 

149.The UKEP Study Research Group (1987), “The UKEP study: multicentre clinical trial on two local regimens of urokinase in massive pulmonary embolism”, Eur Heart J;8:2-10. 

150.Urokinase-streptokinase embolism trial (1974), “Phase 2 results. A cooperative study”, JAMA;229:1606 – 1613.

151.van Belle A, Buller HR, Huisman MV et al (2006), “Effectiveness of managing suspected pulmonary embolism using an algorithm combining clinical probability, D-dimer testing, and computed tomography”,  JAMA;295:172–179.

152.van Dongen CJ, van den Belt AG, Prins MH et al (2004), “Fixed dose subcutaneous low molecular weight heparins versus adjusted dose unfractionated heparin for venous thromboembolism”, Cochrane Database Syst Rev; :CD001100.

153.Vieillard-Baron A, Page B, Augarde R, et al (2001), “Acute cor pulmonale in massive pulmonary embolism: incidence, echocardiographic pattern, clinical implications and recovery rate”, Intensive Care Med; 27:1481-1486. 

154.Vlahakes GJ, Turley K, Tyberg JV (1981), “The pathophysiology of failure in acute right ventricular hypertension: hemodynamic and biochemical correlations”, Circulation; 63: 87-95

155.Wan S, Quinlan DJ, Agnelli G et al(2004), “Thrombolysis compared with heparin for the initial treatment of pulmonary embolism: a meta-analysis of the randomized controlled trials”, Circulation; 110:744-749. 

156.Ward BJ, Pearse DB (1989), “Reperfusion pulmonary edema after thrombolytic therapy of massive pulmonary embolism”, Am Rev Respir Dis;139(2);572.

157.Warkentin TE (2004), “Heparin-induced thrombocytopenia: diagnosis and management”,
Circulation;110:e454–e458. 

 

158.Wells PS, Anderson DR, Rodger M et al (2001), “Excluding pulmonary embolism at the bedside without diagnostic imaging: management of patients with suspected pulmonary embolism presenting to the emergency department by using a simple clinical model and d-dimer”, Ann Intern Med;135:98 – 107.

159.Weitz JI (1997), “Low-molecular-weight heparins”, N Engl J Med; 337:688. 

160.Wheeler HB, Anderson FA, Cardullo PA et all (1982), “Suspected deep vein thrombosis: management by impedence plethysmography”, Arch Surg; 117: 1206-9

161.Winer-Muram HT, Rydberg J, Johnson MS, et al (2004), “Suspected acute pulmonary embolism: evaluation with multi-detector row CT versus digital subtraction pulmonary arteriography”, Radiology  ;233(3): 806-815. 

162.Wolf SJ, McCubbin TR, Feldhaus KM, Faragher JP, Adcock DM (2004), “Prospective validation of Wells Criteria in the evaluation of patients with suspected pulmonary 
embolism”, Ann Emerg Med;44:503 – 510. 

163.Zoller B, Berntsdotter A, Garcia de Frutos P et al (1995), “Resistace to activated protein C as an additional genetic risk factor in hereditary deficiency of protein S”. Blood; 85: 3518-23.

 

TIẾNG PHÁP 

164.Arnaud Perrier (1998), “Place de la clinique dans la suspicion d’embolie pulmonaire”, Frison – Roche; Embolie Pulmonaire, Stratégie actuelle de prise en charge; p41-50

165.M. Righini, H. Bounameaux (2005), “Place des D-Dimers dans la prise en charge de l’embolie pulmonaire”, Elsevier SAS; Embolie Pulmonaire; 79-98.

166.N. Mansencal, O. Dubourg, F. Jardin, A. Veillard- Baron (2005), “Valeur diagnostique de l’échographie dans l’embolie pulmonaire”, Elsevier SAS. Embolie pulmonaire; 105- 22.

167.J.L. Bosson (2005), “Apport de l’échographie veineuse pour le diagnostic de l’embolie pulmonaire”, Elsevier SAS. Embolie Pulmonaire; 100-03.

168.Mercat (2005), “Traitement symptomatique des formes graves d’embolie pulmonaire”, Elsevier SAS; Embolie Pulmonaire; 205-14.

169.Robert Naeije (1998), “Physiopathologie de l’embolie pulmonaire”, Frison – Roche; Embolie Pulmonaire, Stratégie actuelle de prise en charge; p21-28