Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, tình trạng kháng insulin và hiệu quả can thiệp ở người cao tuổi mắc hội chứng chuyển hóa

Luận án Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, tình trạng kháng insulin và hiệu quả can thiệp ở người cao tuổi mắc hội chứng chuyển hóa.Hội chứng chuyển hóa là nhóm các yếu tố nguy cơ bao gồm béo phì, rối loạn chuyển hóa glucose, kháng insulin, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa lipid máu, tương tác theo nhiều cơ chế phức tạp làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường typ 2, ung thư, rối loạn nhận thức… gây những tổn thất lớn về mặt kinh tế xã hội và được coi là đại dịch toàn cầu. Cơ chế gây bệnh chưa rõ ràng nhưng tình trạng béo bụng và kháng insulin được chứng minh là nguyên nhân chính. Gần đây các rối loạn khác như tình trạng tiền viêm mạn tính, tiền tăng đông mạn tính, gan nhiễm mỡ và gen cũng đóng góp vào bệnh cảnh của hội chứng chuyển hóa, làm cơ chế sinh bệnh càng phức tạp hơn [1]. Có nhiều phương pháp chẩn đoán kháng insulin, nên chọn phương pháp nào để đánh giá chính xác, thuận tiện trong các nghiên cứu lâm sàng và cộng đồng là vấn đề được nhiều nhà khoa học quan tâm. Ở Việt Nam hiện chưa có nghiên cứu nào đề cập vấn đề này ở đối tượng người cao tuổi.

Ước khoảng 20-25% người trưởng thành trên toàn thế giới mắc hội chứng chuyển hóa. Họ có nguy cơ tử vong tăng gấp 2 lần, nguy cơ bị nhồi máu cơ tim tăng 10,56 lần, đột quỵ tăng 3 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường typ 2 tăng gấp 5 lần so với những người không mắc hội chứng chuyển hóa [2]. Tỉ lệ mắc hội chứng chuyển hóa phụ thuộc vào tuổi, giới, chủng tộc. Các vùng địa lý, các dân tộc khác nhau có tỉ lệ mắc khác nhau. Tỉ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi. Tuổi càng cao thì nguy cơ mắc các bệnh tim mạch chuyển hóa càng cao [3-5]. Hội chứng này ở người cao tuổi còn có nhiều đặc điểm và nguy cơ khác người trẻ tuổi. Tiếp cận điều trị hội chứng chuyển hóa là chúng ta can thiệp vào giai đoạn sớm, nhằm hạn chế tỉ lệ mắc các bệnh tim mạch và đái tháo đường. Trong các phương pháp điều trị, việc thay đổi lối sống là nền tảng và có vai trò rất quan trọng [6;7]. Muốn can thiệp hiệu quả chúng ta cần nắm rõ các đặc điểm của hội chứng chuyển hóa ở người cao tuổi, tuy nhiên các nghiên cứu ở nhóm người cao tuổi chưa được tập trung nhiều. Việt nam có tỉ lệ người cao tuổi tăng cao và đã chính thức trở thành nước có dân số già (tỉ lệ người cao tuổi ≥ 10%) vào năm 2012. Vì vậy chúng tôi tiến hành đề tài  “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ, tình trạng kháng insulin và hiệu quả can thiệp ở người cao tuổi mắc hội chứng chuyển hóa” nhằm 3 mục tiêu:

1.Mô tả một số đặc điểm dịch tễ hội chứng chuyển hóa ở người cao tuổi tại một vùng của Việt Nam.

2.Xác định tình trạng kháng insulin ở người cao tuổi mắc hội chứng chuyển hóa.

3.Đánh giá hiệu quả mô hình can thiệp cộng đồng đối với người cao tuổi mắc hội chứng chuyển hóa.

 

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN3

1.1. HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA3

1.1.1. Khái niệm3

1.1.2. Chẩn đoán hội chứng chuyển hóa5

1.1.3. Sinh lý bệnh hội chứng chuyển hóa8

1.1.4. Hội chứng chuyển hóa và các bệnh liên quan14

1.1.5. Tỉ lệ mắc hội chứng chuyển hóa16

1.1.6. Điều trị và dự phòng hội chứng chuyển hóa19

1.2. KHÁNG INSULIN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN23

1.2.1. Định nghĩa kháng insulin23

1.2.2. Các nguyên nhân gây kháng insulin24

1.2.3. Kháng insulin và các rối loạn trong hội chứng chuyển hóa26

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU38

2.1. XÁC ĐỊNH TÌNH TRẠNG KHÁNG INSULIN Ở NGƯỜI CAO TUỔI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA38

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu38

2.1.2. Phương pháp nghiên cứu39

2.2. MÔ TẢ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƯỜI CAO TUỔI42

2.2.1. Đối tượng nghiên cứu42

2.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu42

2.2.3. Thiết kế nghiên cứu, cỡ mẫu và cách chọn mẫu42

2.2.4. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu43

2.3. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH CAN THIỆP TẠI CỘNG ĐỒNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA44

2.3.1. Đối tượng nghiên cứu44

2.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu44

2.3.3. Thiết kế nghiên cứu, cỡ mẫu44

2.3.4. Phương pháp can thiệp45

2.3.5. Cách đánh giá hiệu quả can thiệp47

2.4. CÁCH THU THẬP THÔNG TIN VÀ THÔNG SỐ NGHIÊN CỨU49

2.5.  CÁC TIÊU CHUẨN SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU51

2.6. XỬ LÝ SỐ LIỆU53

2.7. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU54

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU55

3.1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƯỜI CAO TUỔI55

3.1.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu tại 2 phường55

3.1.2. Tỉ lệ mắc hội chứng chuyển hóa ở người cao tuổi tại hai phường theo tiêu chuẩn NCEP ATP III chỉnh sửa cho người châu Á56

3.1.3. Đặc điểm hội chứng chuyển hóa ở người cao tuổi57

3.2. ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG KHÁNG INSULIN Ở NGƯỜI CAO TUỔI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA60

3.2.1. Chẩn đoán kháng insulin bằng phương pháp trực tiếp và gián tiếp60

3.2.2. Đánh giá mức độ tương quan giữa các phương pháp chẩn đoán kháng insulin gián tiếp với phương pháp trực tiếp64

3.2.3. Điểm cắt của nồng độ insulin máu lúc đói và HOMA-IR để chẩn đoán kháng insulin máu ở người cao tuổi65

3.2.4. Đánh giá tình trạng kháng insulin ở người cao tuổi tại 2 phường67

3.3. HIỆU QUẢ MÔ HÌNH CAN THIỆP HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA TẠI CỘNG ĐỒNG69

3.3.1. Thay đổi các thành phần của hội chứng chuyển hóa69

3.3.2. Thay đổi về hành vi sức khỏe của người cao tuổi75

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN77

4.1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƯỜI CAO TUỔI77

4.2. ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG KHÁNG INSULIN Ở NGƯỜI CAO TUỔI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA86

4.3. HIỆU QUẢ CAN THIỆP HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA TẠI CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CAO TUỔI97

KẾT LUẬN111

KIẾN NGHỊ113

DANH MỤC BÀI BÁO KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC  

ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

Tài Liệu Tham Khảo

1.Hồ Thị Kim Thanh, Phạm Thắng (2010) “Nghiên cứu tỉ lệ mắc và các yếu tố liên quan của hội chứng chuyển hóa ở một quần thể người cao tuổi Việt Nam”. Tạp chí nghiên cứu y học, phụ trương 67(2), 176-183

2.Hồ Thị Kim Thanh, Phạm Thắng, Đỗ Thị Khánh Hỷ (2010) “Giá trị của HOMA, QUICKI trong chẩn đoán kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 cao tuổi có hội chứng chuyển hóa” Tạp chí nghiên cứu y học, 69(4), 33-39

3.Hồ Thị Kim Thanh, Phạm Thắng, Đỗ Thị Khánh Hỷ (2010) “Tình trạng kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 có hội chứng chuyển hóa từ 60 tuổi trở lên” Tạp chí nghiên cứu y học, 70(5), 32-38

4.Hồ Thị Kim Thanh (2012) “Phương pháp kẹp bình đường tăng insulin máu để đánh giá tình trạng kháng insulin” Tạp chí nghiên cứu y học, 80(3), 187-191

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. NCEP ATP III (2001). Executive Summary of The Third Report of The National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, And Treatment of High Blood Cholesterol In Adults (Adult Treatment Panel III), JAMA.

2. Gami AS, Witt BJ, Howard DE, (2007). Metabolic syndrome and risk of incident cardiovascular events and death: a systematic review and meta-analysis of longitudinal studies, J Am Coll Cardiol, 49, 403-414.

3. Isomaa B, Almgreen P., et al (2001). Cardiovascular Morbidity and mortality associated with the Metabolic syndrome, Diabetes Care, 24, 683-689.

4. Katzmarzyk P.T, Church T.S., Janssen I., Ross R. & Blair (2005). Metabolic syndrome, obesity, and mortality: impact of cardiorespiratory fitness, Diabetes Care, 28, 391-397.

5. Maggi S, Noale M., Gallina P., et al (2006 ). Metabolic syndrome, Diabetes and cardiovascular disease in an elderly Caucasian cohort: the Italian Longitudinal Study on Aging, Journals of Gerotology, series A, 61, 505-510.

6. Goutham R (2001). Insulin resistane sydrome, American Family Physician, 63 (6), 1159-1166.

7. Peter M.J, Travis J.S., Robert Ross (2008). Themed Review: Lifestyle Treatment of the Metabolic syndrome, Am J Lifestyle Med, 2 (2), 99-108.

8. Cabré JJ, Martín F, Costa B, et al (2008). Metabolic syndrome as a cardiovascular disease risk factor: patients evaluated in primary care, BMC Public Health, 8, 251.

9. Mottillo S, Filion KB, Genest J, et al (2010). The metabolic syndrome and cardiovascular risk a systematic review and meta-analysis, J Am Coll Cardiol, 56, 1113-1132.

10. Biessels G. J., Kappelle L.J. (2005). Increased risk of Alzheimer’s disease in Type II diabetes: insulin resistance of the brain or insulin-induced amyloid pathology?, Biochem Soc Trans, 33(5),  1041-4.

11. Carneiro G.,et al (2007). Interactions between obstructive sleep apnea syndrome and insulin resistance, Arq Bras Endocrinol Metabol, 51(7),  1035-1040.

12. Craft S. (2009). The role of metabolic disorders in Alzheimer disease and vascular dementia: two roads converged, Arch Neurol, 66(3),  300-305.

13. Tạ Thành Văn (2010). Con đường tín hiệu tế bào và dấu ấn sinh học trong chẩn đoán, Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật.

14. R., H. (2010). Biology of aging, Geriatric medicine and gerontology, 6th edition, 51-58.

15. Chen W, Bao W, Begum S, et al (2000). Age-related patterns of the clustering of cardiovascular risk variables of syndrome X from childhood to young adulthood in a population made up of black and white subjects: the Bogalusa Heart Study, Diabetes, 49, 1042-1048.

16. Grundy SM, Cleeman JI, Daniels SR, et al (2005), Diagnosis and management of the metabolic syndrome, An American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute Scientific Statement. Executive summary. Cardiol Rev.

17. Barbieri M.,et al (2003). Is chronic inflammation a determinant of blood pressure in the elderly?, Am J Hypertens, 16(7),  537-43.

18. Thái Hồng Quang (2001). Bệnh nội tiết, Nhà xuất bản y học,  257-361.

19. Hanley AJ, Karter AJ, Williams K, et al (2005). Prediction of type 2 diabetes mellitus with alternative definitions of the metabolic syndrome: the Insulin Resistance Atherosclerosis Study, Circulation, 112, 3713-3721.

20. Lorenzo C, Okoloise M, Williams K, Stern MP, Haffner SM (2003). The metabolic syndrome as predictor of type 2 diabetes: the San Antonio heart study, Diabetes Care, 26, 3153-3159.

21. Tạ Văn Bình (2006). Hội chứng chuyển hóa, Những nguyên tắc nền tảng của bệnh tháo đường – tăng glucose máu, NXB Y học, 667-705.

22. Ordovas JM (2007). Genetic links between diabetes mellitus and coronary atherosclerosis, Curr Atheroscler Rep, 9, 204-210.

23. Kassi E., et al (2011). Metabolic syndrome: definitions and controversies, BMC Medicine, 9:48.

24. Matsuzawa Y (2008). The role of fat topology in the risk of disease, Int J Obes (Lond), 32(Suppl 7), S83-S92.

25. Matsuzawa Y (2010). Adiponectin: a key player in obesity related disorders, Curr Pharm Des, 16, 1896-1901.

26. Okamoto Y, Kihara S, Funahashi T, Matsuzawa Y, Libby P (2006). Adiponectin: a key adipocytokine in metabolic syndrome, Clin Sci (Lond), 110, 267-278.

27. Stofkova A (2010). Resistin and visfatin: regulators of insulin sensitivity, inflammation and immunity, Endocr Regul, 44, 25-36.

28. Lê Thanh Hải, Nguyễn Đức Hoàng, Lê Chuyển, và cs. Nghiên cứu kháng insulin yếu tố nguy cơ của bệnh nhồi máu não, www. Ykhoa.net.

29.Hồ Thị Kim Thanh, Trần Đức Thọ, Phạm Thắng (2007). Tìm hiểu một số rối loạn liên quan với béo phì, Tạp chí dinh dưỡng và thực phẩm, 3 (1), 36-39.

30. Raynaud E, Perez-Martin A., Brun J.F., Benhaddad A.A., Mercier J (1999). Revised concept for the estimation of insulin sensitivity from a single sample, Diabetes Care, 22, 1003-1004.

31. Sakka SD, Loutradis D, Kanaka-Gantenbein C, et al (2010). Absence of insulin resistance and low-grade inflammation despite early metabolic syndrome manifestations in children born after in vitro fertilization, Fertil Steril, 94, 1693-1699.

32. Miles HL, Hofman PL, Peek J, et al (2007). In vitro fertilization improves childhood growth and metabolism, J Clin Endocrinol Metab, 92, 3441- 3445.

33. Krutzfeldt J, Stoffel M (2006). MicroRNAs: a new class of regulatory genes affecting metabolism, Cell Metab, 4, 9-12.

34. Heneghan HM, Miller N, Kerin MJ (2010). Role of microRNAs in obesity and the metabolic syndrome, Obes Rev, 11, 354-361.

35. Jackson RJ, Standart N (2007). How do microRNAs regulate gene expression?, Sci STKE, re1.

36. Ravelli GP, Stein ZA, Susser MW (1976). Obesity in young men after famine exposure in utero and early infancy, N Engl J Med, 295, 349- 353.

37. Chrousos GP, Gold PW (1992). The concepts of stress and stress system disorders. Overview of physical and behavioral homeostasis, JAMA, 267, 1244-1252.

38. Chrousos GP (2000). The role of stress and the hypothalamic-pituitaryadrenal axis in the pathogenesis of the metabolic syndrome: neuro-endocrine and target tissue-related causes, Int J Obes Relat Metab Disord, 24(Suppl 2), S50-S55.

39. Fernandez-Twinn DS, Ozanne SE (2010). Early life nutrition and metabolic programming, Ann N Y Acad Sci, 1212, 78-96.

40. Xita N, Tsatsoulis A (2010). Fetal origins of the metabolic syndrome, Ann N Y Acad Sci, 1205, 148-155.

41. Charmandari E, Tsigos C, Chrousos G (2005). Endocrinology of the stress response, Annu Rev Physiol, 67, 259-284.

42. Chrousos GP (2009). Stress and disorders of the stress system. Nat Rev Endocrinol, 5, 374-381.

43. Vgontzas AN, Papanicolaou DA, Bixler EO, et al (2000). Sleep apnea and daytime sleepiness and fatigue: relation to visceral obesity, insulin resistance, and hypercytokinemia, J Clin Endocrinol Metab, 85, 1151-1158.

44. Nader N, Chrousos GP, Kino T (2010). Interactions of the circadian CLOCK system and the HPA axis, Trends Endocrinol Metab, 21, 277- 286.

45. Furukawa S, Fujita T, Shimabukuro M, et al (2004). Increased oxidative stress in obesity and its impact on metabolic syndrome, J Clin Invest, 114, 1752-1761.

46. Grattagliano I, Vendemiale G, Boscia F, et al (1998). Oxidative retinal products and ocular damages in diabetic patients, Free Radic Biol Med, 25, 369-372.

47. Wei Y, Sowers JR, Nistala R, et al (2006). Angiotensin II-induced NADPH oxidase activation impairs insulin signaling in skeletal muscle cells, J Biol Chem, 281, 35137-35146.

48. Blendea MC, Jacobs D, Stump CS, et al (2005). Abrogation of oxidative stress improves insulin sensitivity in the Ren-2 rat model of tissue angiotensin II overexpression, Am J Physiol Endocrinol Metab, 288, E353-E359.

49. Giacchetti G, Sechi LA, Rilli S, Carey RM (2005). The renin-angiotensinaldosterone system, glucose metabolism and diabetes, Trends Endocrinol Metab, 16, 120 126.

50. Nabeshima Y, Tazuma S, Kanno K, Hyogo H, Chayama K (2009). Deletion of angiotensin II type I receptor reduces hepatic steatosis, J Hepatol, 50, 1226-1235.

51. Cooper SA, Whaley-Connell A, Habibi J, et al (2007). Renin-angiotensin-aldosterone system and oxidative stress in cardiovascular insulin resistance, Am J Physiol Heart Circ Physiol, 293, H2009-H2023.

52. Tirosh A, Garg R, Adler GK (2010). Mineralocorticoid receptor antagonists and the metabolic syndrome, Curr Hypertens Rep, 12, 252-257.

53. Brown NJ (2008). Aldosterone and vascular inflammation, Hypertension, 51, 161-167.

54. Salvatore M., K. B. F., Jacques G. (2010). The Metabolic Syndrome and Cardiovascular Risk A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of the American College of Cardiology, 56 (14),  1113-1132.

55. Gami AS, W. B., Howard DE, Erwin PJ, et al (2007). Metabolic syndrome and risk of incident cardiovascular events and death: a systematic review and meta-analysis of longitudinal studies., J Am Coll Cardiol, 49(4),  403-414.

56. Javed Butler, et al (2006). Metabolic Syndrome and the Risk of Cardiovascular Disease in Older Adults, Journal of the American College of Cardiology, 47(8), 1595–1602.

57. Grundy SM, Brewer HB, Jr., Cleeman JI, Smith SC, Jr., Lenfant C (2004). Definition of metabolic syndrome: report of the National Heart, Lung, and Blood Institute/American Heart Association conference on scientific issues related to definition, Arterioscler Thromb Vasc Biol, 24, e13-e18.

58. Sattar N, McConnachie A, Shaper AG, et al (2008). Can metabolic syndrome usefully predict cardiovascular disease and diabetes? Outcome data from two prospective studies, Lancet, 371, 1927-1935.

59. Eckel RH, Grundy SM, Zimmet PZ (2005). The metabolic syndrome, Lancet, 365, 1415-1428.

60. Ford ES, Giles WH, Dietz WH (2002). Prevalance of the metabolic syndrome among US adults finding from The Third National Health and Nutrition Examination Survey, JAMA, 287 (3), 356-359.

61. Cornier MA, Dabelea D, Hernandez TL, et al (2008). The metabolic syndrome, Endocr Rev, 29, 777-822.

62. Hillier TA, Fagot-Campagna A, Eschwege E, et al (2006). Weight change and changes in the metabolic syndrome as the French population moves towards overweight: the D.E.S.I.R. cohort, Int J Epidemiol, 35, 190-196.

63. Hollman G, Kristenson M (2008). The prevalence of the metabolic syndrome and its risk factors in a middle-aged Swedish population–mainly a function of overweight?, Eur J Cardiovasc Nurs, 7, 21-26.

64. Jawad A., H. Q., Ali J., Pekka J. (2003). Prevalence of the metabolic syndrome among Omani adults, Diabetes Care, 26, 1781-1785.

65. Ervin RB (2009). Prevalence of metabolic syndrome among adults 20 years of age and over, by sex, age, race and ethnicity, and body mass index: United States, 2003-2006, Natl Health Stat Report, 13, 1- 7.

66. Athyros VG, Mikhailidis DP, Papageorgiou AA, et al (2004). Prevalence of atherosclerotic vascular disease among subjects with the metabolic syndrome with or without diabetes mellitus: the METS-GREECE Multicentre Study, Curr Med Res Opin, 20, 1691-1701.

67. Barnett A. H.,et al (2006). Type 2 diabetes and cardiovascular risk in the UK south Asian community, Diabetologia, 49(10),  2234-2246.

68. Daskalopoulou S.S., Mikhailidis D.P., Elisaf M. (2004). Prevention and treatment of the metabolic syndrome, Angiology, 55(6),  589-612.

69. Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) (2002), Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III) Final Report, Circulation.

70. Mertens I, Verrijken A, Michiels JJ, et al (2006). Among inflammation and coagulation markers, PAI-1 is a true component of the metabolic syndrome, Int J Obes (Lond), 30, 1308-1314.

71. Panza JA, Quyyumi AA, Brush Jr JE, Epstein SE (1990). Abnormal endothelium-dependent vascular relaxation in patients with essential hypertension, N Engl J Med, 323, 22-27.

72. Rodriguez CJ, Miyake Y, Grahame-Clarke C, et al (2005). Relation of plasma glucose and endothelial function in a population-based multiethnic sample of subjects without diabetes mellitus, Am J Cardiol, 96, 1273e7.

73. Henry RM, Ferreira I, Kostense PJ, et al (2004). Type 2 diabetes is associated with impaired endothelium-dependent, flow-mediated dilation, but impaired glucose metabolism is not; The Hoorn Study, Atherosclerosis, 174, 49-56.

74. Beckman JA, Goldfine AB, Gordon MB, Creager MA (2001). Ascorbate restores endothelium-dependent vasodilation impaired by acute hyperglycemia in humans, Circulation, 103, 1618-1623.

75. Title LM, Cummings PM, Giddens K, Nassar BA (2000). Oral glucose loading acutely attenuates endothelium-dependent vasodilation in healthy adults without diabetes: an effect prevented by vitamins C and E, J Am Coll Cardiol, 36, 2185-2191.

76. Houben AJ, Schaper NC, de Haan CH, et al (1996). Local 24-h hyperglycemia does not affect endothelium-dependent or -independent vasoreactivity in humans, Am J Physiol, 270, 2014-2020.

77. Arcaro G, Cretti A, Balzano S, et al (2002). Insulin causes endothelial dysfunction in humans: sites and mechanisms, Circulation, 105, 576-582.

78. Lupattelli G, Marchesi S, Roscini AR, et al (2002). Direct association between high-density lipoprotein cholesterol and endothelial function in hyperlipemia, Am J Cardiol, 90, 648-650.

79. Cardillo C, Nambi SS, Kilcoyne CM, et al (1999). Insulin stimulates both endothelin and nitric oxide activity in the human forearm, Circulation, 100, 820-825.

80. Kashyap, S. R. và Defronzo, R. A. (2007). The insulin resistance syndrome: physiological considerations, Diab Vasc Dis Res, 4(1),  13-19.

81. Mansfield, M. W.,  Heywood, D. M., Grant, P. J. (1996). Circulating levels of factor VII, fibrinogen, and von Willebrand factor and features of insulin resistance in first-degree relatives of patients with NIDDM, Circulation, 94(9),  2171-2176.

82. Onat A, Ozhan H, Erbilen E, et al (2009). Independent prediction of metabolic syndrome by plasma fibrinogen in men, and predictors of elevated levels, Int J Cardiol, 135, 211-217.

83. Beevers G.,  Lip G. Y., O’Brien, E. (2001). ABC of hypertension: The pathophysiology of hypertension, Bmj, 322(7291),  912-6.

84. Ginsberg HN, MacCallum PR (2009). The obesity, metabolic syndrome, and type 2 diabetes mellitus pandemic Part I. Increased cardiovascular disease risk and the importance of atherogenic dyslipidemia in persons with the metabolic syndrome and type 2 diabetes mellitus, J Cardiometab Syndr, 4, 113-119.

85. Chapman M.J., Sposito A.C. (2008). Hypertension and dyslipidaemia in obesity and insulin resistance: pathophysiology, impact on atherosclerotic disease and pharmacotherapy, Pharmacol Ther, 117(3),  354-73.

86. Stuart C.A., Howell M.F., Y. Zhang, D. Yin (2009). Insulinstimulated translocation of glucose transporter (GLUT) 12 parallels that of GLUT4 in normalmuscle, Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 94( 9), 3535–3542.

87. Haffner SM, D’Agostino R Jr, Mykkanen L, et al (1999). Insulin sensitivity in subjects with type 2 diabetes. Relationship to cardiovascular risk factors: the Insulin Resistance Atherosclerosis Study, Diabetes Care, 22, 562–568.

88. Kahn SE, Prigeon RL, Schwartz RS, et al (2001). Obesity, body fat distribution, insulin sensitivity and Islet beta-cell function as explanations for metabolic diversity, J Nutr, 131, 354S-360S.

89. T. K. Lam, H. Yoshii, C. A. Haber, et al (2002). Free fatty acidinduced hepatic insulin resistance: a potential role for protein kinase C-delta, Am J Physiol Endocrinol Metab, 283 (4), E682–691.

90. Defronzo, Ralph A., Jordan D.B., Reubin (1979). Clamp technique: a method for quantifying insulin secretion and resistance, Am. J. Physiol, 37(3), 214-223.

91. Hanson R.L, Pratley R.E., Bogardus C., et al (2000). Evaluation of simple indeces of insulin sensitivity and insulin secretion for use in epidemiologic studies, Am J Epidemiol, 151, 190-198.

92. WHO/IASO/IOTF. (2000). The Asia-Pacific Perspective: Redefining Obesity and its Treatment. Health Communications Australia Pty Ltd.

93. Đỗ Trung Quân (2007). Đái tháo đường và điều trị, Nhà xuất bản y học.

94. UNFPA (2011). Già hóa dân số và người cao tuổi ở Viêt Nam: thực trạng, dự báo và gợi ý chính sách, Ageing report Vietnam 27.07

95. Nguyễn Thị Thêm (2007). Nghiên cứu hội chứng chuyển hóa ở cán bộ tỉnh Ninh Thuận, Tạp chí Tim mạch Việt Nam, 47, 329-335.

96. Thomas GN, Ho SY, Janus ED et al (2005). The ATP III prevalence of the metabolic syndrome in a Chinese population, The Hong Kong cardiovascular risk factors study, Diabetes Research and Clinical Practice, 67, 251-257.

97. Hyuk Sang Kwon, Y. M. P., Hye Jung Lee, et al (2005). Prevalence and Clinical Characteristics of the Metabolic Syndrome in Middle-Aged Korean Adults The Korean Journal of Internal Medicine, 20, 310-316.

98. Zambon S, Z. S., Romanato G, et al (2006). Metabolic syndrome and all cause an cardiovascular mortality in an Italian elderly population: the Progetto Veneto Anziani Pro.V.A. Study, Diabetes Care, 32, 153-159.

99. Pasalic D., D. S., Corovic N et al (2010). High prevalence of metabolic syndrome in an elderly Croatian population-a multicentre study, Public Heath Nutrition, 8, 1-8.

100. Le Nguyen Trung Duc Son, D. K., Nguyen Thi Kim Hung, et al (2005). The metabolic syndrome: prevalence and risk factors in the urban population of Ho Chi Minh City Diabetes Research and Clinical Practice, 67(3), 243-250.

101. A. Lemay, L. Turcot, F. D´echˆene, S. Dodin,  J. C. Forest, (2010). Hyperinsulinemia in nonobese women reporting a moderate weight gain at the beginning of menopause: auseful early measure of susceptibility to insulin resistance, Menopause, 17(2), 321–325.

102. Veronica Mujica, E. L., Gloria Icaza, (2008). Evaluation of metabolic syndrome in adults of Talca city, Chile, Nutr J., (2891),  7: 14.

103. Yao He, B. J., Jie Wang, et al (2006). Prevalence of the Metabolic Syndrome and its Relation to Cardiovascular Disease in an Elderly Chinese Population Journal of the American College of Cardiology, 47(8),  1588-1594.

104. Grundy SM. Obesity (2004). metabolic syndrome, and cardiovascular disease, J Clin Endocrinol Metab, 89, 2595–2600.

105. Glass CK, Witztum JL (2001). Atherosclerosis. the road ahead, Cell, 104, 503–516.

106. D’Souza A, Hussain M, Howarth FC, et al (2009). Pathogenesis and pathophysiology of accelerated atherosclerosis in the diabetic hear, Mol Cell Biochem, 331, 89 –11.

107. Appel LJ, E. M., Whelton PK, et al. (1995). Trial of Nonpharmacologic Intervention in the Elderly (TONE). Design and rationale of a blood pressure control trial, Ann Epidemiol., 5(2), 119-129.

108. Romani, F.,et al Nicotine and cotinine affect the release of vasoactive factors by trophoblast cells and human umbilical vein endothelial cells, Placenta, 32(2),  153-60.

109. Chen, T.,et al Smoking status on outcomes after percutaneous coronary intervention, Clin Cardiol, 35(9),  570-4.

110. Yokoyama, H.,et al (2003). Quantitative insulin sensitivity check index and the reciprocal index of homeostasis model assessment in normal range weight and moderately obese type 2 diabetic patients, Diabetes Care, 26(8),  2426-32.

111. Straczkowski, M.,  Stepien, A.,  Kowalska, I. và Kinalska, I. (2004). Comparison of simple indices of insulin sensitivity using the euglycemic hyperinsulinemic clamp technique, Med Sci Monit, 10(8),  CR480-4.

112. Skrha, J.,et al (2004). Comparison of the insulin action parameters from hyperinsulinemic clamps with homeostasis model assessment and QUICKI indexes in subjects with different endocrine disorders, J Clin Endocrinol Metab, 89(1),  135-41.

113. Radaelli, T.,et al Estimates of insulin sensitivity using glucose and C-Peptide from the hyperglycemia and adverse pregnancy outcome glucose tolerance test, Diabetes Care, 33(3),  490-4.

114. Karakelides, H.,et al (2010). Age, obesity, and sex effects on insulin sensitivity and skeletal muscle mitochondrial function, Diabetes, 59(1),  89-97.

115. Rueda-Clausen, C. F.,et al (2011). The presence of abdominal obesity is associated with changes in vascular function independently of other cardiovascular risk factors, Int J Cardiol, 139(1),  32-41.

116. Carnevale Schianca, G. P.,et al (2006). Comparison between HOMA-IR and ISI-gly in detecting subjects with the metabolic syndrome, Diabetes Metab Res Rev, 22(2),  111-117.

117. Chen, H.,  Sullivan, G. và Quon, M. J. (2005). Assessing the predictive accuracy of QUICKI as a surrogate index for insulin sensitivity using a calibration model, Diabetes, 54(7),  1914-1925.

118. Pisprasert, V.,et al (2012). Limitations in the Use of Indices Using Glucose and Insulin Levels to Predict Insulin Sensitivity: Impact of race and gender and superiority of the indices derived from oral glucose tolerance test in African Americans, Diabetes Care, 36(4),  845-853.

119. Ryu, S.,et al (2005). Spectrum of insulin sensitivity in the Korean population, Metabolism, 54(12),  1644-1651.

120. Rabasa-Lhoret, R.,et al (2003). Modified quantitative insulin sensitivity check index is better correlated to hyperinsulinemic glucose clamp than other fasting-based index of insulin sensitivity in different insulin-resistant states, J Clin Endocrinol Metab, 88(10),  4917-23.

121. Strączkowski M và al, e. (2004 ). Comparison of simple indices of insulin sensitivity using the euglycemic hyperinsulinemic clamp technique, Med Sci Monit, 10(8), 480-484.

122. Kathleen HP, Debra JBB (2007). Racial and Ethnic Differences in the Presentation of metabolic syndrome, Journal for Nurse Practitioners, 3 (4), 229-239.

123. Garmendia M.L., L. L., Hugo Sanchez, et al (2009). Homeostasis model assessment (HOMA) values in Chilean elderly subjects, Rev Méd Chile, 137, 1409-1416.

124. Bonora E, T. G., Alberiche M, et al (2000). Homeostasis model assessment closely mirrors the glucose clamp technique in the assessment of insulin sensitivity, Diabetes Care, 23 57–63.

125. Trần Thị Thanh Hóa, Tạ Văn Bình, (2010). Nghiên cứu Kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2 có gan nhiễm mỡ phát hiện lần đầu tại Bệnh viện Nội Tiết  Hội nghị khoa học toàn quốc chuyên ngành nội tiết và chuyển hóa lần thứ 3,  927 – 939.

126. Annette M. Chang,  Marla J. Smith, et al (2005). Limitation of the Homeostasis Model Assessment to Predict Insulin Resistance and Cell Dysfunction in Older People, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 91(2), 629–634.

127. Nguyễn Đức Ngọ (2008). Nguyên cứu mối liên quan kháng insulin với béo phì, rối loạn lipid máu ởbệnh nhân đái tháo đường týp 2 

128. Nguyễn Kim Lương (2000). Nghiên cứu tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid ở bệnh nhân tăng huyết áp. Tạp chí Tim mạch Việt Nam, 47, 

129. Haffner, S. M.,et al (2000). Carotid artery atherosclerosis in type-2 diabetic and nondiabetic subjects with and without symptomatic coronary artery disease (The Insulin Resistance Atherosclerosis Study), Am J Cardiol, 85(12),  1395-1400.

130. Bonora, E.,et al (2002). HOMA-estimated insulin resistance is an independent predictor of cardiovascular disease in type 2 diabetic subjects: prospective data from the Verona Diabetes Complications Study, Diabetes Care, 25(7),  1135-1141.

131. Sarafidis, P. A.,et al (2007). Validity and reproducibility of HOMA-IR, 1/HOMA-IR, QUICKI and McAuley’s indices in patients with hypertension and type II diabetes, J Hum Hypertens, 21(9),  709-16.

132. Đào Thị Dừa , Nguyễn Hải Thủy (2006). Nghiên cứu kháng insulin ở bệnh nhân béo phì bằng khảo sát tĩnh và động, Kỷ yếu toàn văn đề tài khoa học Đại hội Nội tiết và đái tháo đường miền Trung lần thứ nhất,  387-393.

133. Ezenwaka CE, A. A., Akanji BO, et al ( 1997). The prevalence of insulin resistance and other cardiovascular disease risk factors in healthy elderly southwestern Nigerians, Atherosclerosis, 128, 201-211.

134. S. Morita-Suzuki, Y. F., Mitsuoka1, et al (2012). Adding Diet and exercise counseling to the Health promotion plan Alleviates Anthropometric and Metabolic complications  in patients with Metabolic syndrome Nutrition and Metabolic Insights, 5, 49-58.

135. Kukkonen-Harjula, Borg K.T., Nenonen P.T., et al(2005). Effects of a weight maintenance program with or without exercise on the metabolic syndrome: a randomized trial in obese men, Prev Med, 41(3-4),  784-90.

136. Morimoto, S.,et al (1991). Exaggerated natri-calci-uresis and increased circulating levels of parathyroid hormone and 1,25-dihydroxyvitamin D in patients with senile hypertension, Contrib Nephrol, 90, 94-8.

137. He, F. J., MacGregor, G. A. (2007). Salt, blood pressure and cardiovascular disease, Curr Opin Cardiol, 22(4),  298-305.

138. Pavadhgul P., Sunthonwaraluk S., Srisorachatr S., Temcharoen P. (2009). Dietary sodium intake by semi-quantitative food frequency questionnaire among undergraduate students of Mahidol University, J Med Assoc Thai, 92 (7), S75-82.

139. Sato, Y.,et al (2007). Clinical aspects of physical exercise for diabetes/metabolic syndrome, Diabetes Res Clin Pract, 77(1), S87-91.

140. Brekke H. K.,  Jansson P. A.,  Mansson J. E., Lenner R. A. (2003). Lifestyle changes can be achieved through counseling and follow-up in first-degree relatives of patients with type 2 diabetes, J Am Diet Assoc, 103(7),  835-43.

141. Barwell N. D.,et al (2008). Exercise training has greater effects on insulin sensitivity in daughters of patients with type 2 diabetes than in women with no family history of diabetes, Diabetologia, 51(10),  1912-9.

142. Hyman D.J.,et al Effect of a physician uncertainty reduction intervention on blood pressure in uncontrolled hypertensives–a cluster randomized trial, J Gen Intern Med, 27(4),  413-9.

143. Leskinen T.,et al Physically active vs. inactive lifestyle, muscle properties, and glucose homeostasis in middle-aged and older twins, Age (Dordr).