Những rào cản khi bắt đầu sử dụng insulin của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện lão khoa Trung ương

Đề tài tốt nghiệp cử nhân hệ chính quy Những rào cản khi bắt đầu sử dụng insulin của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện lão khoa Trung ương. Đái tháo đường (ĐTĐ) típ 2 là một trong những bệnh lý mạn tính thường gặp nhất trong các bệnh nội tiết chuyển hóa. Bệnh chiếm khoảng 90-95% trong tổng số bệnh nhân ĐTĐ [2], là một trong ba bệnh không lây nhiễm có tốc độ phát triển nhanh nhất (sau ung thư và tim mạch) [7].
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2008 cả thế giới có 135 triệu người mắc bệnh ĐTĐ (chiếm 4%) dân số thế giới, chỉ sau 2 năm (2010) số người mắc ĐTĐ lên tới 221 triệu người (chiếm 5,4%) [4]. Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, tốc độ phát triển nhanh của ĐTĐ đã trở thành một vấn đề lớn của ngành y tế. Theo tính toán của Hội người giáo dục bệnh ĐTĐ Việt Nam, tỷ lệ ĐTĐ năm 2002 chiếm 2,7% dân số, đến năm 2008 (sau 6 năm) đã tăng lên gấp đôi 5,7% dân số.

Trong khi đó, tuổi càng cao tỷ lệ mắc bệnh càng lớn, từ 65 tuổi trở lên tỷ lệ bệnh lên tới 16% [4]. Do vậy, vấn đề ĐTĐ ở người cao tuổi cần quan tâm đúng mức hơn. Sử dụng insulin là một trong các phương pháp điều trị ĐTĐ, tỷ lệ bệnh nhân đang sử dụng insulin chiếm 13,4% [1]. Hàng ngày, bệnh nhân phải tiêm insulin 1-4 lần, liều lượng và thời gian theo bác sĩ chỉ định. Hiện nay, trên thế giới việc khuyến khích khởi trị bằng insulin sớm đang ngày càng phổ biến với quan điểm dùng insulin sớm với mục đích giúp kiểm soát đường huyết nhanh và hiệu quả, giảm bớt gánh nặng cho tuyến tụy. Tuy nhiên, việc khởi trị bằng insulin gặp nhiều khó khăn do các quan điểm như: những bệnh nhân ĐTĐ típ 2 chuyển sang dùng insulin cho rằng bệnh đã rất nặng, hay do yếu tố tâm lý sợ đau, không tiện sử dụng, thói quen dùng thuốc viên… và rất nhiều nguyên nhân khác. Những rào cản này đang tồn tại phổ biến trong suy nghĩ của các bệnh nhân ĐTĐ nói chung và bệnh nhân ĐTĐ típ 2 cao tuổi nói riêng khi bắt đầu sử dụng insulin.
Với vai trò là một người điều dưỡng, chúng ta cần có những hiều biết về rào cản của bệnh nhân khi bắt đầu khởi trị insulin để giúp bệnh nhân loại bỏ rào cản và tuân thủ điều trị tốt hơn. Đồng thời, bệnh viện Lão khoa Trung ương là bệnh viện đầu ngành về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, là nơi tin cậy khám chữa bệnh cho bệnh nhân cao tuổi trong cả nước, có tỷ lệ bệnh nhân điều trị ngoại trú ĐTĐ típ 2 cao. Do đó, chúng tôi tiến hành đề tài: “Những rào cản khi bắt đầu sử dụng insulin của bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện lão khoa Trung ương” nhằm 2 mục tiêu:
Thang Long University Library9
1. Xác định những rào cản khi bắt đầu sử dụng insulin ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2.
2. Mô tả các yếu tố ảnh hưởng đến những rào cản khi điều trị insulin ở bệnh
nhân ĐTĐ típ 2

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………………………………………………………..1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………………10
1.1. Khái quát ĐTĐ…………………………………………………………………………………10
1.1.1. Định nghĩa ………………………………………………………………………………….10
1.1.2. Dịch tễ học ĐTĐ …………………………………………………………………………10
1.1.2.1. Tình hình mắc ĐTĐ trên thế giới…………………………………………….10
1.1.2.2. Tình hình mắc ĐTĐ tại Việt Nam……………………………………………10
1.2.2. Chẩn đoán…………………………………………………………………………………..11
1.2.3. Phân loại …………………………………………………………………………………….11
1.2. Tổng quan điều trị ĐTĐ típ 2 ……………………………………………………………12
1.2.1. Chế độ ăn……………………………………………………………………………………12
1.2.2. Luyện tập ……………………………………………………………………………………12
1.2.3. Thuốc viên ………………………………………………………………………………….13
1.2.4. Insulin ………………………………………………………………………………………..13
1.2.5. Khởi trị insulin…………………………………………………………………………….16
1.2.6. Rào cản khi bắt đầu sử dụng insulin……………………………………………….16
1.2.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến rào cản khi bắt đầu điều trị insulin …………..17
CHƢƠNG 2. ĐỐI TƢỢNG, PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………………19
2.1. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………………………19
2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân ……………………………………………………………19
2.3. Tiêu chuẩn loại trừ……………………………………………………………………………..19
2.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ………………………………………………………..19
2.5. Thiết kế nghiên cứu ……………………………………………………………………………19
2.6. Cỡ mẫu, chọn mẫu nghiên cứu: ……………………………………………………………19
2.7. Công cụ thu thập số liệu ……………………………………………………………………..20
2.8. Kỹ thuật thu thập số liệu……………………………………………………………………..20
2.9. Các biến số nghiên cứu……………………………………………………………………….21
2.10. Tiêu chuẩn đánh giá………………………………………………………………………….22
2.11. Xử lý số liệu…………………………………………………………………………………….23
2.12. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu……………………………………………………….23
Thang Long University Library7
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ……………………………………………………………………………………….24
3.1. Đặc điểm chung………………………………………………………………………………..24
3.1.1. Đặc điểm về giới………………………………………………………………………….24
3.1.2. Đặc điểm về tuổi………………………………………………………………………….24
3.1.3. Đặc điểm về trình độ học vấn………………………………………………………..25
3.1.4. Thời gian sử dụng insulin……………………………………………………………..25
3.1.5. Tỷ lệ bệnh nhân đồng ý sử dụng insulin………………………………………….26
3.2. Tỷ lệ rào cản của bệnh nhân khi bắt đầu sử dụng insulin …………………..26
3.2.1. Tỷ lệ rào cản của bệnh nhân ………………………………………………………….26
3.2.2. Rào cản về tâm lý ………………………………………………………………………..27
3.2.3. Rào cản về xã hội ………………………………………………………………………..27
3.2.4. Rào cản về thể chất………………………………………………………………………28
3.2.5. Rào cản về biến chứng sau tiêm insulin ………………………………………….28
3.2.6. Rào cản về kiến thức và thực hành tiêm insulin……………………………….29
3.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến rào cản khi bắt đầu điều trị insulin …………..31
3.3.1. Giới……………………………………………………………………………………………31
3.3.2. Tuổi……………………………………………………………………………………………31
3.3.3. Sự liên quan giữa thời gian tiêm insulin và sự sẵn sàng tiêm insulin ….32
3.3.4. Sự liên quan giữa thời gian mắc ĐTĐ và sự sẵn sàng tiêm insulin …….32
CHƢƠNG 4. BÀN LUẬN …………………………………………………………………………………….33
4.1. Đặc điểm chung………………………………………………………………………………..33
4.1.1. Giới và tuổi…………………………………………………………………………………33
4.1.2. Tỷ lệ bệnh nhân đồng ý sử dụng insulin………………………………………….33
4.2. Rào cản của bệnh nhân khi bắt đầu sử dụng insulin…………………………..34
4.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến rào cản khi bắt đầu điều trị insulin …………..36
4.3.1. Sự ảnh hưởng của giới đến rào cản ………………………………………………..36
4.3.2. Sự ảnh hưởng của tuổi đến rào cản ………………………………………………..36
4.3.3. Sự liên quan giữa thời gian tiêm insulin và sự sẵn sàng tiêm insulin ….37
4.3.4. Sự liên quan giữa thời gian mắc ĐTĐ và sự sẵn sàng tiêm insulin …….37
KẾT LUẬN………………………………………………………………………………………………………….38
KHUYẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………………………….3