Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà

Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà

Luận án Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà.Thời kỳ sau sinh là một giai đoạn vô cùng quan trọng do có sự thay đổi mạnh mẽ về thể chất, sinh lý, cảm xúc cùng với sự nảy sinh các mối quan hệ mới và là bước chuyển vai trò từ “người phụ nữ” trở thành “người mẹ”. Đây cũng là giai đoạn mà sức khỏe của người mẹ và trẻ sơ sinh cần được quan tâm nhiều nhất. Tổ chức y tế thế giới (TCYTTG) cho biết khoảng 13% và 4%  tỷ lệ tử vong mẹ;  5% và 15% tử vong sơ sinh xảy ra vào tuần thứ nhất và tuần thứ 2 sau sinh. Kiến thức về chăm sóc sau sinh có ý nghĩa rất cơ bản đối với bà mẹ vì có thể giúp phát hiện sớm và xử trí kịp thời các bất thường của bà mẹ và trẻ sơ sinh giai đoạn này, góp phần làm giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong mẹ-con. Bổ sung và nâng cao kiến thức còn giúp các bà mẹ có thực hành chăm sóc bản thân và con một cách khoa học. Trong khi nhu cầu về chăm sóc sau sinh của các bà mẹ ngày càng nhiều thì gánh nặng chăm sóc sau sinh tại các cơ sở y tế công cần được chia sẻ theo những hình thức khác mà chăm sóc tại nhà là một mô hình đã được tiến hành tại nhiều nước trên thế giới. Hiệu quả của mô hình này như thế nào, có những khó khăn thuận lợi gì, liệu có được cộng đồng chấp nhận, khả năng đáp ứng nhu cầu về chăm sóc sau sinh của bà mẹ như thế nào, việc áp dụng hình thức CSSS tại nhà khác nhau ra sao ở thành thị và nông thôn, hình thức này có thể được thực hiện ở bệnh viện cấp nào, đó là những giả thuyết để chúng tôi tiến hành đề tài : “Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà” với hai mục tiêu nghiên cứu:

1.Mô tả thực trạng kiến thức, thực hành,  nhu cầu về chăm sóc sau sinh của các bà mẹ sinh con tại Bệnh viện Phụ sản trung ương và Bệnh viện huyện Ba Vì năm 2011

2. Đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc tại nhà trên những bà mẹ đến sinh con tại 2 bệnh viện.

2. Những đóng góp của luận án

– Tính mới: Luận án mô tả đầy đủ và chân thực kiến thức, thực hành và nhu cầu về CSSS của bà mẹ đến sinh con tại hai bệnh viện trên địa bàn Hà Nội năm 2011. Luận án cũng phân tích các yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ, đặc biệt là phong tục, tập quán làm cơ sở để xây dựng can thiệp CSSS tại cộng đồng. 

Đây là nghiên cứu đầu tiên về mô hình CSSS tại nhà sau khi bà mẹ xuất viện do cán bộ y tế thực hiện, có thu phí trong thời gian 10 ngày tại hai địa bàn khác nhau là thành thị và nông thôn.    

– Tính ứng dụng: mô hình tư vấn, hướng dẫn chăm sóc bà mẹ và sơ sinh do cán bộ y tế thực hiện tại nhà đã làm tăng kiến thức, thực hành đúng về CSSS của bà mẹ. Can thiệp này có thể được triển khai tại địa bàn thành phố và nông thôn. Cán bộ y tế từ các cơ sở y tế tuyến huyện trở lên có thể thực hiện mô hình này. 

3. Cấu trúc luận án: 

Luận án gồm 131 trang, 4 chương gồm: Đặt vấn đề: 2 trang, Chương 1-Tổng quan: 27 trang, Chương 2-Đối tượng và Phương pháp nghiên cứu: 19 trang, Chương 3-Kết quả: 51 trang, Chương 4-Bàn luận 29 trang, Kết luận: 2 trang, Kiến nghị: 1 trang. Luận án có 45 bảng, 6 biểu đồ, 4 hình và 1 sơ đồ, 113 tài liệu tham khảo trong đó có 44 tài liệu tiếng Việt và 67 tài liệu Tiếng Anh, phụ lục là bộ phiếu phỏng vấn

MỤC LỤC
Lời cam đoan  
Lời cám ơn 
Bảng chữ viết tắt 
Mục lục  
Danh mục bảng 
Danh mục biểu đồ 
Danh mục sơ đồ và hình 
§Æt vÊn ®Ò   1
Môc tiªu nghiªn cøu  2
Chương I. TỔNG QUAN 
1.1.  Chăm sóc sau sinh cho bà mẹ và trẻ sơ sinh tại cộng đồng
1.1.1.  Một số khái niệm 
1.1.2.  Sinh lý hậu sản thường và sơ sinh đủ tháng 
1.1.2.1.Giải phẫu và sinh lý hậu sản thường
1.1.2.2. Sơ sinh đủ tháng và những vấn đề sức khỏe 
1.1.3. Những nguy cơ của bà mẹ và trẻ sơ sinh thời kỳ hậu sản 
1.1.3.  1. Những nguy cơ của bà mẹ
1.1.3.2.  Những nguy cơ của trẻ sơ sinh 
1.1.4.  Nội dung chăm sóc sau sinh về y tế
1.1.4.1. Thời điểm CSSS 
1.1.4.2. Nội dung CSSS theo hướng dẫn quốc gia về SKSS
1.1.4.3 Chính sách nghỉ sau sinh của bà mẹ. 
1.2.  Kiến thức, thực hành của bà mẹ về CSSS 
1.2.1. Kiến thức và thực hành CSSS trên thế giới 
1.2.2. Kiến thức và thực hành CSSS tại Việt Nam
1.3. Các mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà  
1.3.2. Mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà trên thế giới 
1.3.3. Mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà ở Việt Nam 
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 
2.1. Địa điểm nghiên cứu 
2.2. Phương pháp nghiên cứu 
2.2.1. Thiết kế mô tả cắt ngang 
2.2.1.1. Thời gian nghiên cứu 
2.2.1.2. Đối tượng nghiên cứu
2.2.1.3. Cỡ mẫu 
2.2.1.4. Cách chọn mẫu
2.2.1.5. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu 
2.2.1.6. Các biến số nghiên cứu chính 
2.2.2. Thiết kế can thiệp 
2.2.2.1. Thời gian nghiên cứu 
2.2.2.2. Đối tượng nghiên cứu
2.2.2.3. Cỡ mẫu 
2.2.2.4. Cách chọn mẫu
2.2.2.5. Mô tả can thiệp 
2.2.2.6. Các biến số nghiên cứu chính 
2.3. Chỉ tiêu đánh giá sử dụng trong nghiên cứu 
2.4. Tiến trình nghiên cứu 
2.5. Xử lý và phân tích số liệu  
2.6. Sai số, giới hạn và hạn chế của đề tài và biện pháp khắc 
phục
2.7. Đạo đức nghiên cứu  
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 
3.1. Mô tả thực trạng kiến thức, thực hành và nhu cầu CSSS của 
bà mẹ đến sinh con tại hai địa điểm nghiên cứu 
3.1.1. Thực trạng chăm sóc sau sinh tại gia đình
3.1.1.1. Đặc điểm của các bà mẹ tham gia nghiên cứu 
3.1.1.2. Điều kiện sinh hoạt sau sinh của bà mẹ
3.1.1.3. Người chăm sóc các bà mẹ
3.1.1.4. Tiếp cận thông tin về chăm sóc sau sinh của bà mẹ tại 
cộng đồng
3.1.1.5. Tình trạng sức khỏe của bà mẹ và trẻ sơ sinh 
3.1.2. Thực trạng kiến thức về CSSS của bà mẹ
3.1.2.1. Kiến thức bà mẹ theo các nội dung chuyên biệt 
3.1.2.2. Kiến thức chung về CSSS
3.1.3. Thực trạng thực hành về CSSS của bà mẹ 
3.1.3.1. Thực hành của bà mẹ  theo các nội dung chuyên biệt 
3.1.3.2. Thực hành chung về CSSS
3.1.4. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành CSSS 
của bà mẹ
3.1.5. Nhu cầu của bà mẹ về dịch vụ CSSS 
3.3.1. Khó khăn của bà mẹ trong thời kỳ hậu sản 
3.3.2. Nhu cầu của bà mẹ thời kỳ sau sinh 
3.3.3. Nhu cầu về chăm sóc tại nhà 
3.2. Đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại hai bệnh 
viện đã chọn 
3.2.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
3.2.2. Đặc điểm lần sinh tại thời điểm nghiên cứu 
3.2.3. Điều kiện sinh hoạt sau sinh của bà mẹ
3.2.4. Hiệu can thiệp về thay đổi kiến thức 
3.2.5. Hiệu quả can thiệp về thay đổi thực hành 
3.2.6. Kiểm đị nh sự khác biệt TB điểm kiến thức và thực hành chung CSSS của bà mẹ sau can thiệp
3.2.7.Đánh giá của bà mẹ về chất lượng dịch vụ
3.2.8. Đánh giá dịch vụ về phía người cung cấp

Chương 4. BÀN LUẬN 
4.1. Mô tả thực trạng kiến thức, thực hành và nhu cầu CSSS của 
bà mẹ đến sinh con tại hai địa điểm nghiên cứu 
4.1.1. Thực trạng chăm sóc sau sinh tại gia đình
4.1.1.1. Đặc điểm của các bà mẹ tham gia nghiên cứu 
4.1.1.2. Điều kiện sinh hoạt sau sinh của bà mẹ
4.1.1.3. Người chăm sóc các bà mẹ
4.1.1.4. Tiếp cận thông tin về chăm sóc sau sinh của bà mẹ tại 
cộng đồng
4.1.1.5. Tình trạng sức khỏe của bà mẹ và trẻ sơ sinh 2 tuần sau 
khi xuất viện 
4.1.2. Thực trạng kiến thức CSSS của bà mẹ
4.1.2.1. Kiến thức bà mẹ về CSSS theo các nội dung chuyên 
biệt 
4.1.2.2. Kiến thức chung của bà mẹ về CSSS
4.1.3. Thực hành CSSS của bà mẹ
4.1.3.1. Thực hành của bà mẹ về CSSS theo các nội dung 
chuyên biệt 
4.1.3.2. Thực hành chung về CSSS
4.1.4. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành CSSS 
của bà mẹ
4.1.5. Nhu cầu của bà mẹ về dịch vụ CSSS 
4.1.5.1. Khó khăn của bà mẹ trong thời kỳ hậu sản 
4.1.5.2. Nhu cầu của bà mẹ thời kỳ sau sinh 
4.1.5.3. Nhu cầu về dịch vụ CS chăm sóc tại nhà 
4.2.Đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại hai bệnh 
viện đã chọn 
4.2.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
4.2.2. Đặc điểm lần sinh tại thời điểm nghiên cứu 
4.2.3. Điều kiện sinh hoạt sau sinh của bà mẹ
4.2.4. Hiệu  quả  can thiệp của mô hình đến sự thay đổi ki ến thức 
4.2.5. Hiệu quả can thiệp của mô hình đến sự thay đổi thực hành 
4.2.6. Kiểm đị nh sự khác biệt TB điểm kiến thức và thực hành 
CSSS của bà mẹ sau can thiệp
4.2.7. Đánh giá của bà mẹ về chất lượng dịch vụ
4.2.8. Các yếu tố thuận lợi và cản trở th ực hiện mô hình
4.3. Bàn luận về phương pháp nghiên cứu 
119
119
120
120
121
122
123
123
125
KẾT LUẬN   128
KIẾN NGHỊ   130
DANH MỤC BÀI BÁO CÔNG BỐ   132
TÀI LIỆU THAM KHẢO   145-169
PHỤ LỤC 
–  Phụ l ục 1: Mẫu phiếu 1- Phiếu câu hỏi cho bà m ẹ 
–  Phụ l ục 2: Mẫu phiếu 2- Phiếu đánh giá chi phí – hiệu quả 
–  Phụ l ục 3: Mẫu phiếu 3- Phỏng vấn sâu c¸c ®èi t­îng kh¸c 
–  Phụ l ục 4: Mẫu phiếu 4- Phỏng vấn sâu cán bộ y tế
–  Phụ l ục 5: Mẫu phiếu 5- Phiếu ghi chép CSSS
DANH MỤC BẢNG
Bảng  Tên bảng  Trang
1.1.  Tổng hợp các vấn đề sức khỏe của bà mẹ sau sinh   10
2.1.   Nội dung can thiệp chăm sóc bà mẹ, trẻ sơ sinh thời kỳ sau 
sinh theo Hướng dẫn quốc gia về SKSS
41
2.2.  Tính giá dịch vụ chăm sóc tại nhà   41
3.1.  Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu  49
3.2.  Đặc điểm lần sinh tại thời điểm nghiên cứu  51
3.3.  Ngày nằm viện trung bình của bà mẹ theo nơi cư trú    52
3.4.  Điều kiện sinh hoạt của bà mẹ sau sinh  53
3.5.  Người giúp bà mẹ sau sinh  54
3.6.  Nguồn thông tin chủ yếu về CSSS  55
3.7.  Sức khỏe của bà mẹ hai tuần sau sinh  56
3.8.  Những thay đổi về cảm xúc sau sinh của bà mẹ   57
3.9.  Sức khỏe của trẻ sơ sinh theo địa bàn cư trú  58
3.10.  Kiến thức bà mẹ về dấu hiệu nguy hiểm sau sinh   59
3.11.  Kiến thức về trệu chứng nhiễm khuẩn sinh dục của bà mẹ  60
3.12.  Kiến thức bà mẹ về vấn đề có thể gặp sau sinh    60
3.13.  Kiến thức bà mẹ về chăm sóc trẻ  61
3.14.  Kiến thức bà mẹ về chế độ lao động, nghỉ ngơi phù hợp  62 
3.15.  Kiến thức bà mẹ về vệ sinh sau đẻ   63
3.16.  Kiến thức về chế độ ăn uống của bà mẹ sau sinh   64
3.17.  Kiến thức về bổ sung vi chất của bà mẹ sau sinh   66
3.18.  Kiến thức bà mẹ về thời điểm giao hợp  67
3.19.  Kiến thức bà mẹ về các bi ện pháp tránh thai được lựa chọn  68
3.20.  Tự đánh giá của bà mẹ về kiến thức CSSS   69
3.21.  Thực hành của bà mẹ về vệ sinh lao động theo địa bàn cư 
trú
71
3.22.  Thực hành về dinh dưỡng theo địa bàn cư trú  72
3.23.  Mối liên quan giữa kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ và
nơi cư trú
76
3.24.  Mối liên quan giữa kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ và 
nhóm tuổi
76
3.25.  Mối liên quan giữa kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ và 
học vấn 
77
3.26.  Mối liên quan giữa kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ và 
thu nhập
77
3.27.  Mối liên quan giữa kiến thức, thực hành CSSS của bà mẹ và 
số con sống
78
3.28.  Mối liên quan giữa tỷ l ệ đạt về kiến thức và thực hành  79
3.29.  Các khó khăn của sản phụ trong chăm sóc trẻ  79
3.30.  Biến cố về tinh thần trong thời kỳ sau sinh của bà mẹ  80 
3.31.  Nhu cầu về chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh giai đoạn sau sinh  81
3.32.  Sự cần thiết phải có CBYT thăm khám trong thời kỳ sau 
sinh
84
3.33.  Đồng ý tham gia dị ch vụ CSSS  84
3.34.  Lý do không sử dụng dịch vụ   85
3.35.  Phân bố đối tượng theo nơi cư trú và địa điểm nghiên cứu  86
3.36.  Một số đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu  87
3.37.  Đặc điểm sinh nở của bà mẹ tại thời đi ểm nghiên cứu  88
3.38.  Điều kiện sinh hoạt của bà mẹ sau sinh   89
3.39.  Sự thay đổi kiến thức CSSS của bà mẹ sau sau can thiệp 
theo dấu hiệu bệnh
91
3.40.  Sự thay đổi kiến thức CSSS của bà mẹ sau can thi ệp theo vệ
sinh lao động 
92
3.41.  Sự thay đổi kiến thức CSSS của bà mẹ sau sau can thiệp 
theo dinh dưỡng
92
3.42.  Sự thay đổi kiến thức CSSS của bà mẹ sau sau can thiệp 
theo bi ện pháp KHHGĐ
93
3.43.  Sự thay đổi về TB điểm kiến thức chung về CSSS của bà 
mẹ sau can thiệp 
95
3.44.  Sự thay đổi về TB điểm thực hành chung về CSSS của bà 
mẹ sau can thiệp
95
3.45.  Đánh giá của bà mẹ nhóm can thiệp về DV CSSK tại nhà   96 
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ    Tên biểu đồ  Trang 
1.1  Lượng sữa trung bình trong 7 ngày đầu sau sinh   7
1.2   Biểu đồ giảm Bilirubin   8
1.3  Thời gian nghỉ sinh theo các quốc gia   17
3.1  Số con trung bình của các đối tượng nghiên cứu   52
3.2  Kiến thức chung của bà mẹ về CSSS  69
3.3  Kiến thức của bà mẹ CSSS theo các nhóm chuyên biệt   70
3.4  Thực hành chung của bà mẹ về CSSS  75
3.5  Sự thay đổi của kiến thức chung CSSS của bà mẹ   90
3.6  Sự thay đổi của thực hành chung CSSS của bà mẹ  94

 

Hy vọng sẽ giúp ích cho các bạn, cũng như mở ra con đường nghiên cứu, tiếp cận được luồng thông tin hữu ích và chính xác nhất

Leave a Comment