Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2019

Luận văn thạc sĩ dược học Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2019. Đái tháo đườnglà bệnh rối loạn chuyển hóa, có đặc điểm tăng đường máu do thiếu hụt về tiết insulin, về tác động của insulin hoặc cả hai. Đái tháo đường là một bệnh đang gia tăng ở các quốc gia công nghiệp và các nước đang phát triển, trong số đó có hơn 90% là đái tháo đường týp 2. Sự bùng nổ của đái tháo đường týp 2 và những biến chứng của bệnh đang là thách thức lớn với cộng đồng. Theo công bố của Hiệp hội đái tháo đường thế giới năm 2015, ước tính trên toàn cầu có khoảng 415 triệu người trong độ tuổi 20-79 mắc bệnh đái tháo đường, trong đó có 193 triệu người chưa được chẩn đoán và điều trị, chiếm khoảng 46,5%. Dự tính năm 2040, số người mắc đái tháo đường sẽ tăng lên 642 triệu người. Tại khu vực Tây Thái Bình Dương, theo ước tính của văn phòng khu vực Thái Bình Dươngphía tây (WPRO) năm 2014 có 131 triệu người đang sống chung với đái tháo đường, chiếm khoảng 8,4% dân số trưởng thành[3].

Tại Việt Nam, vào năm 2015 đã có 3,5 triệu người mắc bệnh báo cáo của Hiệp hội đái tháo đường thế giới IDF Diabetes Atlas, và con số này được dự báo sẽ tăng lên 6,1 triệu vào năm 2040. Theo kết quả điều tra năm 2015 của Bộ Y tế, 68,9% người tăng đường huyết chưa được phát hiện[3].
Đái tháo đường týp 2 là bệnh mãn tính nên cần được theo dõi, điều trị đúng, đủ và thường xuyên, thậm chí kéo dài hết cuộc đời với mục tiêu điều trị là giảm được đường huyết trong máu và giảm tối đa các biến chứng do bệnh ngâyra. Tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng đối với người bệnh đái tháo đường týp 2 để đạt được mục tiêu điều trị. Tuân thủ điều trị bao gồm tuân thủ chế độ ăn, chế độ luyện tập, chế độ dùng thuốc và kiểm soát đường huyết tốt [4, 5].Tuy nhiên do nhiều yếu tố như: hoàn cảnh kinh tế, nhận thức chưa đầy đủ, đường xá xa xôi…mà rất nhiều người bệnh đái tháo đường chưa tuân thủ điều trị.
Bệnh viện Nội tiết trung ương là bệnh viện đầu ngành, khám và điều trị cho các bệnh nhân mắc bệnh nội tiết và rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là bệnh nhân đái tháo đường. Năm 2018, bệnh viện đã khám và điều trị ngoại trú cho2 trên 417.236 người bệnh đái tháo đường trong tổng số người bệnh đến khám. Tỷ lệ người mắc bệnh đái tháo đường týp 2 ngày càng tăng cao. Câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là thực trạng tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường typ 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viện Nội tiết trung ương hiện nay như thế nào? Những yếu tố nào liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh?
Để trả lời các câu hỏi trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2019” với 2 mục tiêu sau:
1. Đánh giá thực trạng tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2019.
2. Phân tích một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của đối tượng nghiên cứu

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………………………………………… 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………….. 3
1.1. Khái quát về bệnh đái tháo đường…………………………………………………… 3
1.1.1. Định nghĩa đái tháo đường……………………………………………………….. 3
1.1.2. Chẩn đoán đái tháo đường ……………………………………………………………. 3
1.1.3. Phân loại đái tháo đường……………………………………………………………….. 4
1.1.4. Biến chứng đái tháo đường……………………………………………………………. 5
1.1.5. Điều trị bệnh đái tháo đường typ 2 …………………………………………………. 5
1.1.6. Tuân thủ điều trị bệnh đái tháo đường typ 2…………………………………….. 6
1.2. Một số nghiên cứu về sự tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường
…………………………………………………………………………………………………. 10
1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới…………………………………………… 10
1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước……………………………………………….. 11
1.3. Giới thiệu về bệnh viện Nội tiết Trung ương…………………………………….. 17
1.4. Khung lý thuyết nghiên cứu …………………………………………………………. 19
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………….. 20
2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu ……………………………………. 20
2.2. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………………… 20
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân
tích. ………………………………………………………………………………………………. 20
2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu…………………………………………………………. 20
2.3. Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chuẩn đánh giá………………….. 21
2.3.1. Các biến số và chỉ số nghiên cứu………………………………………………….. 21
Thang Long University Library2.3.2. Tiêu chuẩn đánh giá ……………………………………………………………………. 24
2.4. Phương pháp thu thập thông tin………………………………………………………. 25
2.4.1. Công cụ thu thập thông tin:………………………………………………………….. 25
2.4.2. Kỹ thuật thu thập số liệu ……………………………………………………………… 26
2.4.3. Quy trình thu thập thông tin :……………………………………………………….. 26
2.6. Sai số có thể gặp và biện pháp khống chế sai số ……………………………….. 28
2.7. Vấn đề đạo đức nghiên cứu ………………………………………………………….. 28
2.8. Hạn chế của nghiên cứu…………………………………………………………………. 29
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………. 30
3.1. Thông tin chung của người bệnh đái tháo đường ………………………………. 30
3.1.1. Thông tin cá nhân……………………………………………………………………….. 30
3.1.2. Thông tin bệnh đái tháo đường của đối tượng nghiên cứu……………….. 33
3.1.3. Kiến thức về bệnh đái tháo đường của đối tượng nghiên cứu…………… 35
3.1.4. Khả năng tiếp cận các thông tin và dịch vụ y tế ……………………………… 37
3.2. Thực trạng tuân thủ điều trị của người bệnh……………………………………… 38
3.3. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của người bệnh …………….. 42
3.3.1. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị thuốc ………………………… 42
3.3.3. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ dinh dưỡng…………………. 46
3.3.4. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ kiểm soát đường huyết…………… 48
3.3.5. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị chung………………………… 50
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………… 53
4.1. Thực trạng tuân thủ điều trị ngoại trú của người bệnh đái tháo đường týp
2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương năm 2019. ………………. 53
4.1.1. Thực trạng tuân thủ chế độ thuốc của người bệnh…………………………… 534.1.2. Thực trạng tuân thủ chế độ luyện tập của người bệnh……………………… 54
4.1.3. Thực trạng tuân thủ chế độ dinh dưỡng của người bệnh ………………….. 56
4.1.4. Thực trạng tuân thủ kiểm soát đường huyết của người bệnh ……………. 57
4.2. Về một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị ngoại trú của người
bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Nội tiết trung ương
năm 2019……………………………………………………………………………………………. 59
4.2.1. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị thuốc ………………………… 59
4.2.2. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ luyện tập ……………………. 60
4.2.3. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ dinh dưỡng…………………. 61
4.2.4. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ kiểm soát đường huyết…………… 63
4.2.5. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị chung………………………… 64
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………….. 67
KHUYẾN NGHỊ …………………………………………………………………………………… 69
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………………………. 70
PHỤ LỤC…………………………………………………………………………………………….. 76
Thang Long University LibraryDANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 21. Các biến số và chỉ số nghiên cứu……………………………………………….. 21
Bảng 2.2. Đánh giá tuân thủ chế độ điều trị………………………………………………. 24
Biểu đồ 3.1. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo giới tính …………………………. 30
Bảng 3.2. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo nhóm tuổi …………………………… 30
Bảng 3.3. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo trình độ học vấn …………………. 31
Bảng 3.4. Nghề nghiệp hiện tại của đối tượng nghiên cứu ………………………… 31
Bảng 3.5. Nơi sống hiện tại của đối tượng nghiên cứu ………………………………. 31
Bảng 3.6. Tình trạng gia đình của đối tượng nghiên cứu …………………………… 32
Bảng 3.7. Thói quen sử dụng rượu/bia của ĐTNC …………………………………… 32
Bảng 3.8. Thói quen hút thuốc lá của ĐTNC …………………………………………… 32
Bảng 3.9. Hoàn cảnh phát hiện bệnh đái tháo đường ở ĐTNC …………………… 33
Bảng 3.10. Thời gian phát hiện bệnh của ĐTNC ………………………………………. 33
Bảng 3.11. Các biến chứng của bệnh đái tháo đường ĐTNC mắc phải ……….. 34
Bảng 3.12. Thời gian khám và điều trị ngoại trú tại viện của ĐTNC……………. 34
Bảng 3.13. Kiến thức về bệnh đái tháo đường của ĐTNC ………………………….. 35
Biểu đồ 3.2. Đánh giá kiến thức chung về bệnh Đái tháo đường của người bệnh
……………………………………………………………………………………………………………. 36
Bảng 3.14. Nội dung tư vấn của nhân viên y tế trong khi điều trị………………… 37
Biểu đồ 3.3. Mức độ nhắc nhở tuân thủ điều trị của nhân viên y tế ……………… 37
Bảng 3.15. Mức độ tuân thủ chế độ thuốc của người bệnh ………………………… 38
Bảng 3.16. Mức độ tuân thủ chế độ luyện tập của người bệnh …………………… 39
Bảng 3.17. Mức độ tuân thủ chế độ dinh dưỡng của người bệnh ………………… 40
Bảng 3.18.Tuân thủ kiểm soát đường huyết định kỳ của người bệnh ………….. 40
Biểu đồ 3.4. Mức độ tuân thủ điều trị của ĐTNC ……………………………………… 41
Bảng 3.19. Liên quan giữa một số yếu tố cá nhân với tuân thủ chế độ thuốc … 42
Bảng 3.20. Liên quan giữa kiến thức về bệnh ĐTĐ với tuân thủ chế độ thuốc 43Bảng 3.21. Liên quan giữa tình trạng bệnh ĐTĐ với tuân thủ chế độ thuốc…. 43
Bảng 3.22. Liên quan giữa được NVYT nhắc nhở với tuân thủ chế độ thuốc .. 44
Bảng 3.23. Liên quan giữa kiến thức về bệnh ĐTĐ với tuân thủ luyện tập….. 44
Bảng 3.24. Liên quan giữa việc được NVYT nhắc nhở với tuân thủ luyện tập 44
Bảng 3.25. Liên quan giữa một số yếu tố cá nhân với tuân thủ chế độ luyện tập
……………………………………………………………………………………………………………. 45
Bảng 3.26. Liên quan giữa tình trạng bệnh ĐTĐ với tuân thủ luyện tập ………. 46
Bảng 3.27. Liên quan tình trạng bệnh ĐTĐ với tuân thủ chế độ dinh dưỡng .. 46
Bảng 3.28. Liên quan kiến thức về bệnh ĐTĐ với tuân thủ chế độ dinh dưỡng47
Bảng 3.29. Liên quan một số yếu tố cá nhân với tuân thủ chế độ dinh dưỡng.. 47
Bảng 3.30. Liên quan giữa việc được NVYT nhắc nhở với tuân thủ chế độ dinh
dưỡng…………………………………………………………………………………………………… 48
Bảng 3.31. Liên quan giữa tình trạng bệnh ĐTĐ với tuân thủ KSĐH …………. 48
Bảng 3.32. Liên quan giữa kiến thức về bệnh ĐTĐ với tuân thủ KSĐH……… 49
Bảng 3.33. Liên quan giữa một số yếu tố cá nhân với tuân thủ KSĐH…………. 49
Bảng 3.34. Liên quan giữa việc được NVYT nhắc nhở với tuân thủ KSĐH …. 50
Bảng 3.35. Liên quan giữa tình trạng bệnh ĐTĐ với tuân thủ điều trị chung.. 50
Bảng 3.36. Liên quan giữa một số yếu tố cá nhân với tuân thủ điều trị chung . 51
Bảng 3.37. Liên quan giữa kiến thức về bệnh ĐTĐ với tuân thủ điều trị chung
……………………………………………………………………………………………………………. 51
Bảng 3.38. Liên quan việc được NVYT nhắc nhở với tuân thủ điều trị chung. 5