Tổng quan về biến đổi khí hậu toàn cầu và ảnh hưởng của môi trường sinh thái hệ thống hồ thủy điện sông Sê San
Tổng quan về biến đổi khí hậu toàn cầu và ảnh hưởng của môi trường sinh thái hệ thống hồ thủy điện sông Sê San đến sự lan truyền tự nhiên bệnh sốt rét tại địa phương
Phùng Thị Kim Huệ – Trường Phổ thông Trung học chuyên Hùng V-ơng, GiaLai
Triệu Nguyên Trung – Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Quy Nhơn
Tóm tắt
Tổng quan về biến đổi khí hậu toàn cầu và ảnh h-ởng của môi tr-ờng sinh thái hệ thống hồ thủy điện sông Sê San đến sự lan truyền tự nhiên bệnh sốt réttại địa phương đề cập đến 2 vấn đề:
1. ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu đến sự phát sinh và lan truyền dịch bệnh Nguyên nhân biến đổi khí hậu toàn cầu do chính
con ng-ời gián tiếp gây nên những thảm họa thiên nhiên, làm ảnh h-ởng lớn đến các lĩnh vực kinh tế, xã hội, nguy cơ phát sinh dịch bệnh và sức khỏe con ng-ời. Sự thay đổi môi tr-ờng sinh thái tác động trực tiếp đến sự phát sinh và lan truyền dịch bệnh nh- sốt rét, sốt xuất huyết, cúm A/H1N1, cúm A/H5N1, tiêu chảy, dịch tả, viêm não Nhật Bản; làm tăng tốc độ sinh tr-ởng và phát triển nhiều loại vi khuẩn và côn trùng, vật chủ mang bệnh (ruồi, muỗi, chuột, bọ chét, ve).
2. Tác động của môi tr-ờng sinh thái hệ thống thủy điện sông Sesan đến sự lan truyền sốt rét Hệ thống thủy điện sông Sê San trong địa phận GiaLai, Kon Tum gồm 4 công trình thủy điện lớn là Yali, Sê San 3, Sê San 3A và Sê San 4 góp phần quantrọng cung cấp mạng l-ới điện quốc gia. Tuy nhiên sự thay đổi môi tr-ờng sinh thái khu vực hồ thủy điện bao phủ đã làm ảnh h-ởng đến sự lan truyền sốt rét tại địa ph-ơng, đặc biệt là thành phần và phân bố các loài véc tơ truyền bệnh sốt rét. Các biện pháp can thiệp cần đề cập là can thiệp theo thời tiết (mùa khô và mùa m-a), can thiệp sinhhọc (nuôi cá và sinh vật thủy sinh), dùng thiên địch hoặc vi sinh vật (Mesocyclops), nấm (M.anisopliae và B.bassiana), các biện pháp quản lý môi tr-ờng (can thiệp dòng chảy, cải tạo môi tr-ờng, thay đổi nơi sống hoặc tập quán ng-ời dân)
TàI LIệU THAM KHảO
1. Trương Văn Có, 2000. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học vector, các yếu tố thời tiết (nhiệt độ, ẩm độ, l-ơng m-a) liên quan đến lan truyền của các vector sốt rét ở 3 điểm nghiên cứu). Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học (1991-2000) Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn, Tr: 219-239
2. Trương Văn Có, Nguyễn Xuân Quang, Đỗ Công Tấn, 2008. Nghiên cứu các quần thể muỗi Anopheles, đặc điểm sinh học và vai trò truyền bệnh của các véc tơ sốt rét tại một số khu bảo tồn thiên nhiên ở Tây Nguyên.Đề tài cấp Bộ (Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn).
3. Lê Đình Công, Trần Quốc Túy, Hà Xuân Cường, Nguyễn Văn Châu và ctv, 2001 Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ sốt rét và biện pháp PCSR ứng dụng cho vùng pháttriển công trình thủy điện Sơn La…, Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học (1996-2000), Viện Sốt rét-KST-CT
Trung -ơng, Tr: 21-239.
4. Công trình thủy điện Sesan-Công ty t- vấn xây dựng (2011). Đề án bảo vệ môi tr-ờng nhà máy thủy điện Yali và Đề án bảo vệ môi tr-ờng nhà máy thủy điện Sesan3. Tập đoàn điện lực VN.
5. Đội Nghiên cứu sốt rét, Viện Y học quân sự.Một năm theo dõi muỗi truyền bệnh sốt rét ở vùng khai hoang xây dựng kinh tế mới Đắc Uy-Kon Tum. Thông tin Tiêu diệt bệnh sốt rét_Viện Sốt rét-KST-CT Hà Nội số 3, tập 3, 1978.
6. Nguyễn Long Giang, Phạm Thị Hòa, Nguyễn Thượng Hiền. Diễn biến bệnh sốt rét khu vực công trình thủy lợi Dầu Tiếng từ 1983-1984. Thông tin Tiêu diệt bệnh sốt rét_Viện Sốt rét-KST-CT Hà Nội số 3, 1986.
7. Hồ Văn Hoàng, Triệu Nguyên Trung, Nguyễn Duy Sơn (2005). …Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ SR trong cộng đồng dân c- ở các vùng cây công nghiệp tỉnh Gia Lai”. Tạp chí Y học thực hành, tr 104-109.
8. Lê Xuân Hợi và CS, 2011. Điều tra diễn biến thành phần loài, đặc điểm sinh thái một số loài muỗi Anopheles và An. minimus trong quá trình thay đổi sinh thái khu vực thủy điện Tuyên Quang giai đoạn từ 2006-2008, Báo cáo tại hội nghị ký sinh trùng lần thứ 38, Công trình khoa học; Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Trung -ơng; Nhà xuất bản Y học.
9. Trần Đắc Phu, Biến đổi khí hậu và sức khỏe: thách thức và kế hoạch ứng phó, 2009.
Hy vọng sẽ giúp ích cho các bạn, cũng như mở ra con đường nghiên cứu, tiếp cận được luồng thông tin hữu ích và chính xác nhất